Instituti i Shendetit Publik > Lajme dhe Evente

Konferencë për shtyp e drejtorit të ISHP, dr. Adrian Hoxha, lidhur me problemin e malarjes në vendin tonë

Përditësuar në

Në një dalje publike përpara medias, drejtori i Institutit të Shëndetit Publik, Dr. Adrian Hoxha ka sqaruar opinionin publik rreth disa njoftimeve të bëra publike në shtypin e shkruar dhe atë viziv, si dhe i është përgjigjur pyetjeve të gazetarëve lidhur me situatën aktuale dhe masat e marra nga Instituti i Shëndetit Publik lidhur me rishfaqjen e malaries në vendin tonë.

Sipas kreut të Institutit të Shëndetit Publik, Dr.Adrian Hoxha, në vendin tonë aktualisht janë 15 raste të konfirmuara të cilat kanë ardhur si pasojë e lëvizjeve të qytetarëve jashtë vendit, të cilat po mbahen nën kontroll.
Ai siguroi se nuk ka vend për panik, duke thënë se rastet janë të importuara nga vende si Greqia, Guinea Ekuatoriale, Kameruni etj
“Pas një farë kohe nga qëndrimi i tyre në këto shtete, personat kanë marrë dhe sëmundjen e malarjes. Një pjesë e tyre janë diagnostikuar dhe trajtuar në vendet në të cilat rrinë, ndërsa një pjesë tjetër kanë ardhur në vend, janë evidentuar dhe trajtuar në klinikën e Infektologjisë”, tha Hoxha.

Sipas zotit Hoxha shumica e rasteve kanë kaluar në ISHP për vaksinimin përpara se të shkojnë në këto zona, si dhe janë këshilluar përsa i përket përdorimit të medikamenteve me qëllim profilaksimin. Sipas tij aktualisht nuk ka raste të transmetimit të malarjes në vend nga njeriu tek njeriu. “Sot që flasim është e rëndësishme të themi që nuk ka rast të transmetimit të malarjes në vendin tonë nga personi i infektuar tek njeriu dhe kjo ka të bëjë me numrin e tyre të vogël, që nuk mundet të ndikojë në proces”,- tha ai.

Më tej në fjalën e tij, Dr. Hoxha sqaroi se ISHP-ja, në kuadër të marrjes së masave për zbatimin e urdhrit nr.300, datë, 02.05.2013 të Ministrit të Shëndetësisë ”Mbi masat për përballimin e sezonit veror 2013”, ka planifikuar levizjen e ekipevet te specialistëve në zonat problematike si dhe ka hartuar një plan masash për ti ardhur në ndihmë këtij problemi.
’’Marrja e masave është e rëndësishme për të eleminuar problemin. Brenda datës 30 Maj do të zhvillojmë takime me të gjitha qarqet dhe bashkitë të cilat kanë lidhje me problemin në fjalë. Ndërkohë jemi duke u marrë me përgatitjen e disa grupeve të integruara, të cilat do të merren me kontrollin e ujit, mbetjeve, por për zgjidhjen e problemit kërkohet bashkëpunim me shumë aktorë sic janë pushteti vendor, pushteti lokal, DSHP në rrethe, klinikat infektive etj,”-u shpreh ai.

Konferenca Ndërkombëtare e Shëndetit Publik, Tiranë, 6-7 Maj 2013

Përditësuar në

Në datat 6-7 Maj 2013, Instituti i Shëndetit Publik, nën kujdesin e Ministrisë së Shëndetësisë, organizoi në ambientet e Hotel “Tirana Internacional” Konferencën Ndërkombëtare me titull: “Sfidat e Shëndetit Publik lidhur me sëmundjet jo të transmetueshme”.

Qëllimi i kësaj konference ishte dhënia e një kontributi në përmirësimin e Shëndetit Publik në Shqipëri dhe në vendet fqinje, duke ofruar një mjet për shkëmbimin e informacionit dhe një platformë ku studiuesit, hartuesit e politikave, dhe praktikuesit në fushën e shëndetit publik dhe shërbimet shëndetësore kërkimore të debatojnë, duke patur si fokus kryesor parandalimin dhe trajtimin e sëmundjeve jo të transmetueshme, si dhe edukimin dhe trajnimin në Shëndet Publik në Shqipëri dhe në rajon.

Në konferencë morën pjesë 257 pjesëmarrës, (profesionistë dhe studentë të Shëndetit Publik) nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia, Bosnje-Hercegovina dhe Gjermania. Konferenca u hap me fjalën përshëndetëse të Drejtorit të Institutit të Shëndetit Publik, Dr.Adrian Hoxha. Sipas zotit Hoxha, sëmundjet kronike përbëjnë sot një nga sfidat jo vetëm të shëndetësisë shqiptare, por edhe të asaj evropiane dhe botërore. “Sipas raportit të OBSH-së të vitit 2010 për sëmundjet jo të transmetueshme, rezulton se këto sëmundje përbëjnë numrin më të madh të vdekjeve në botë. Më shume se 36 milion njerëz kanë vdekur nga këto sëmundje në vitin 2008, ku 48% i përkisnin sëmundjeve kardiovaskulare, 21% kancereve, 12% sëmundjeve respiratore kronike dhe 3% diabetit. Më shumë se 9 milion e këtyre vdekjeve ndodhin para moshës 60 vjeçare. Me prirjen e një rritjeje të vazhdueshme në kohët e sotme dhe me një kosto të lartë financiare e shoqërore, ato përbëjnë një nga problemet madhore në shëndetësinë shqiptare.

Edhe Shqipëria, e cila ndodhet në një faze tranzicioni epidemiologjik, ka një trend rritës të
sëmundshmërisë dhe vdekshmërisë nga sëmundjet jo të transmetueshme” – u shpreh me tej zoti Hoxha. Faktorët të cilët kanë luajtur një rol të rëndësishëm në rritjen e trendit të këtyre sëmundjeve, sipas zotit Hoxha, janë më së shumti pasojë e një stili jete jo të shëndetshëm, të lidhur me duhanpirjen, abuzimin me alkoolin, jetën sedentare, aktivitetin e pamjaftueshëm fizik, obezitetin, stresin si dhe faktorë të tjerë si: hiperglicemia, hiperkolesterolemia dhe hipertensioni arterial. Gjithashtu, zoti Hoxha theksoi se trajtimi i sëmundjeve jo të transmetueshme, paraqet një rëndesi jo vetëm për të vlerësuar shtrirjen e sëmundjeve në komunitet, por edhe për vlerësimin e efikasitetit dhe efiçiencës të masave terapeutike dhe parandaluese ekzistuese dhe të reja, mënyrat e dhënies së kujdesit shëndetësor, sigurimin e bazave për zhvillimin e politikave shëndetësore më efikase, përhapjen e informacionit mbi të dhënat e këtyre studimeve, në mënyrë që mbi këtë bazë të orientohet edukimi dhe promocionin i shëndetit në popullatë.

Në këtë kuadër, zoti Hoxha u shpreh se marrja e masave për kontrollin, minimizimin apo
evitimin e faktorëve të riskut, gjë që përbën edhe thelbin e rekomandimeve të strategjisë së
OBSH-së për parandalimin e sëmundjeve kronike në nivel komuniteti, mbetet një sfidë  shumë e rëndësishme.

Më pas, konferenca u përshëndet edhe nga ministri i Shëndetësisë Z. Halim Kosova, i cili në fjalën e tij theksoi se rreth 64 për qind e vdekjeve në vendin tonë raportohen nga sëmundjet kronike, por ne ende nuk kemi një regjistër kombëtar të tyre. Sipas të dhënave, 95% e parave për listën e rimbursueshme shpenzohen për sëmundjet kronike dhe 77% e barrës së shpenzimeve individuale shkojnë për kurimin e këtyre sëmundjeve. Gjatë fjalës së tij, ministri foli me tone kritike dhe u ndal në disa të meta të tjera në fushën e shëndetit publik. “ Zbatimin e ligjit antiduhan dhe alkool, mund ta quajmë një ligj që nuk ka mirë-funksionuar asnjëherë, megjithëse jam në dijeni se janë deri diku rreth 100 inspektorë në terren që paguhen nga lekët e taksapaguesve për zbatimin e këtij ligji”, – u shpreh z. Kosova.

Së fundi, hapja e konferencës u përshëndet edhe nga koordinatorja e Kombeve të Bashkuara, Zj. Zineb Touimi-Benjelloun, e cila theksoi bashkëpunimin e mirë të Kombeve të Bashkuara me qeverinë shqiptare në fushën e përmirësimit të shëndet it të popullatës.
Në panelin e seancave plenare të konferencës morën pjesë rektorja e Universitetit të  Mjekësisë, Prof. Jera Kruja, presidenti i Federatës Botërore të Shëndetit Publik, Prof. Ulrich Laseer; drejtuesit e Institutit të Shëndetit Publik në Kosovë dhe Maqedoni; dekani i Fakultetit të Mjekësisë në Tiranë, Prof. Bajram Hysa, profesorë nga Fakultetet e Mjekësisë në Shqipëri, Bosnjë-Hercegovinë dhe Maqedoni. Gjithashtu, të pranishëm në panel ishin edhe përfaqësues të organizatave të UN në Shqipëri, si OBSH, UNICEF, UNFPA dhe UNDP.

Gjatë konferencës u organizuan pesë sesione paralele me prezantime orale, në të cilat u trajtuan çësht je që lidheshin me sëmundjet kronike, shëndetin e nënës dhe fëmijës, kanceret, stilin e jetesës dhe informacionin shëndetësor. Çdo sesion u drejtua nga moderatorët dhe përfundimet u raportuan nga raportuesit në një seancë të përbashkët.
Përveç prezantimeve orale, gjatë dy ditëve të konferencës, në oraret e drekës dhe kafesë u organizuan sesione virtuale me prezantime poster, gjatë të cilave pjesëmarrësit kishin mundësinë e diskutimit dhe shkëmbimin e ideve me autorët.

Në sesionin e fundit të konferencës u zhvillua një debat konstruktiv mbi mënyrat dhe mundësitë e forcimit të kapacitetve të specialistëve të shëndetit publik në fushën e kërkimit shkencor. Gjithashtu, u propozua qe Konferenca e ardhshme e Shëndet it Publik të organizohet sipas një radhe të caktuar në vendet fqinje (Kosovë ose Maqedoni), duke krijuar kështu një traditë pozitive.

6-7 Maj 2013 – Konferenca Ndërkombëtare e Shëndetit Publik

Përditësuar në

Conference Programme | Agjenda e Konferencës

INTERNATIONAL CONFERENCE OF PUBLIC HEALTH

  “Public health challenges related to non-communicable diseases”

6-7 May 2013

PROGRAMME

12.30 -  14.00 Registration of Participants    and  Virtual Poster Presentation
13.00  -  14.00 Lunch
 OPENING SESSION  
PLENARY: Coming together again  
14.00  – 14.45 Welcome of participants by director of IPHWelcome address by Minister of HealthWelcome address by United Nations Resident CoordinatorAppointment of rapporteur and adoption of the agendaLogistics  Mrs. Zineb Touimi-Benjelloun
14.45 – 15.15 Coffee break
 PLENARY SESSION: Chairperson :         Director of Institute of Public Health: Mr. Adrian HOXHA  
15.15 – 15.45 Current Public Health Challenges in Albania  Enver Roshi
15.45 – 16.15 Patient-centered approach, we need it – can we afford it?  The example of Diabetes mellitus.  Ulrich  Laaser
16.15 – 16.40 Health Politics of Public Health for marginalized groups  Gazmend Bejtja
16.40 – 17.10 WHO representative Vaso Miho
17.10 – 17.30 Current reforms of the Faculty of Medicine, Tirana  Bajram Hysa
17.30 – 18.00 Mortality patterns in Albania: An overall picture over the period 2001-2009. Eduard Kakarriqi
18.00 – 18.20 Discussion
18.30 End of day I
19.30 Get together – Welcome drinks and Social dinner  
DAY 2
09.30- 09.45 Debriefing of day 1
09.45- 11.15 PARALLEL  SESSION 1Topic: Cardio-vascular diseases, major killer  Moderator: G. Burazeri
09.45 – 10.00 Obesity in the adult population of Albania Bujar Spahija
10.00 – 10.15 Self-reported health and type 2 diabetes mellitus in a representative sample of Albanian adults: a cross-sectional study Arjan Bregu
10.15 – 10.30 Mortality from cerebro-vascular diseases in Kosovo for the period 2006-2011 Merita Berisha
10.30 – 10.45 A primary health care based model for risk factors of non-communicable diseases in Albania Jeta Lakrori
10.45 – 11.00 Hypertension as a major chronic condition in the adult population of Kosovo Valdet Hashani
11.00 – 11.15 β thalassemia, a big public health problem in Vlora, Albania Vitori Hasani
11.15 – 11.45 Coffe break
11.45 – 12.00 Association of particulate air pollution with hospital admissions in pediatric clinics in Pristine, Kosovo Antigona Ukëhaxhaj
12.00 – 12.15 Correlation of uric renal stones with hypertension and body mass index Valbona Bajrami
12.15 – 12.30 Depression and self reported mobility among older people in five countries: IMIAS study Alban Ylli
09.45- 11.15  PARALLEL  SESSION 2Topic: Reproductive health    Moderator: E. Kakarriqi
09.45 – 10.00 The prevalence of congenital malformations in Tirana, during 2010 and 2011 Dorina Çanaku
10.00 – 10.15 Assessment of knowledge level about sexually transmitted infections among university students in Albania Lumturi Mërkuri
10.15 – 10.30 Assessment of iron status in Albanian children and women through biochemical iron indicators Ehadu Mersini
10.30 – 10.45 National Contraceptive Security Strategy in Albania, 2012-2016 Miranda Hajdini
10.45 – 11.00 Abortion indicators in Albania for the period 2009-2011 Alba Merdani
11.00 – 11.15 Feeding and care practices of children in target interventions areas of the Nutrition Program in Albania Mariana Bukli
11.15 – 11.45 Coffee break
11.45 – 12.00 Do the socio demographic characteristics of mothers affect the preterm birth in Tirana? Sonela Xinxo
12.00 – 12.15 Iodine status among pregnant women in Albania Enkeleda Kadiu
12.15 – 12.30 The cost of illness and administrative dataset as an essential source – A case study of diarrhoea in Albanian children Albana Ahmeti
09.45- 11.15 PARALLEL  SESSION 3Topic: Cancers  Moderator: A. Ylli
09.45 – 10.00 Epidemiology of breast cancer in Albania Elizana Petrela
10.00 – 10.15 A new model of screening for breast cancer in Albania Alban Ylli
10.15 – 10.30 Policies and models adopted for breast and cervical cancer screening in Albania Kozeta Filipi
10.30 – 10.45 Psychosocial impact of oncologic palliative care in Albania Orjola Pampuri
10.45 – 11.00 Reducing the barriers on pain management in Albania – results from educational seminars with family doctors Rudina Rama
11.00 – 11.15 Evaluation of cervical cytological abnormalities in the Albanian population Kozeta Filipi
11.15 – 11.45 Coffee – break   
09.45- 11.15   PARALLEL  SESSION 4Topic: Life style factors   Moderator: G. Qirjako
09.45 – 10.00 Health Behaviour in School-Aged Children Survey in Albania Engjëll Mihali
10.00 – 10.15 Substance use among 15-16 year old adolescents in Tirana – Findings from the 2011 ESPAD study Ervin Toçi
10.15 – 10.30 Iodine status among school children in Albania Jolanda Hyska
10.30 – 10.45 Knowledge, attitudes and practices on drug use among students in Prizren, Kosovo, in 2013 Nurishahe Hulaj
10.45 – 11.00 The results of a three-year project on neonatal hearing screening in Albania Daniela Nika
11.00 – 11.15 Demographic and socioeconomic factors associated with inadequate functional health literacy Haxhi Kamberi
11.15 – 11.45 Coffee Break
11.45 – 12.00 Global Youth Tobacco Survey (GYTS) in Albania Roland Shuperka
12.00 – 12.15 Level of hand hygiene in health care services in Vlora Agron Bashllari
12.15 – 12.30 HIV- Related Risk Behaviors Among Roma Population: Results of a Bio-Behavioral  Survey Roland Bani
09.45- 11.15 PARALLEL  SESSION 5Topic: Health information Moderator: A. Luzati
09.45 – 10.00 Leadership communication styles: A descriptive analysis of health care professionals leading in Albanian healthcare settings Adriatik Gabrani
10.00 – 10.15 Morbidity in the districts of Saranda and Delvina for the period 2003-2010 Dhimitraq Dhame
10.15 – 10.30 Reforms and challenges of post-conflict Kosovo health system Mybera Mustafa
10.30 – 10.45 Quality improvement efforts at the National Institute of Public Health of Kosovo Valbona Zhjeqi
10.45 – 11.00 The situation of children with autism in Shkodra city Zamira Shabani
11.00 – 11.15 Blood cultures in the Prizren area in 2011  Violeta Kryeziu
11.15 – 11.45 Coffee break
11.45 – 12.00 Competencies of family physicians from practitioners’ and policymakers’ perspective in transitional Kosovo  Fitim Skeraj
12.00 – 12.15 The structure of under-5 mortality rate over the period 2008-2012 and obstetrical activity in Albania Bajram Dedja
12.15 – 12.30 Would policies and strategies for targeted population-groups impact the access to health services in Albania? Bujana Hoti
12.30 – 13.30 Reporting back from parallel sessions
13.30 – 14.30 Lunch and Virtual Poster Presentation  
PLENARY SESSION
Chairperson:   Genc Burazeri
  
14.30 – 14.45 UNICEF Deputy Representative Vera Gavrilova
14.45 – 15.00 Representatives from UNFPA Emanuela  Bello
15.00 – 15.15 Strategies for non-communicable diseases prevention. Doncho Donev
15.15 – 15.30 The burden of disease from non communicable diseases in R. Macedonia in 2011. Aziz Pollozhani
15.30 – 15.45 Assessment of risk factors for chronic diseases in Kosova- STEPS wise approach. Sanije Gashi
15.45 – 16.10 Coffe break
16.10 – 16.25 Indexed journals in Bosnia and Herzegovina – the basis and way for spreading research results worldwide Izet Masic
16.25 – 16.40 Prevention of hypertension through preventive program Health for All in the Republic of Macedonia (RM) Shaban Memeti
16.40 – 17.15 Panel discussion on the way ahead
17.15 – 17.30 End of  day II

Konferenca Ndërkombëtare e Shëndetit Publik në Shqipëri

Tema dhe data e konferencës

Konferenca Ndërkombëtare e Shëndetit Publik është quajtur “Sfidat e Shëndetit Publik lidhur me sëmundjet jo të transmetueshme” dhe do të mbahet në datat 6-7 maj 2013 në Tiranë, Shqipëri.

Qëllimi i konferencës

Kjo konferencë ndërkombëtare e Shëndetit Publik synon të kontribuojë në përmirësimin e Shëndetit Publik në Shqipëri dhe në vendet fqinje duke ofruar një mjet për shkëmbimin e informacionit dhe një platformë ku studiuesit, hartuesit e politikave, dhe praktikuesit në fushën e shëndetit publik dhe shërbimet shëndetësore kërkimore të debatojnë, duke patur si fokus kryesor trajtimin e sëmundjeve jo të transmetueshme, si dhe edukimin dhe trajnimin në Shëndet Publik në Shqipëri dhe në rajon.

Vendi i konferencës

Hotel Tirana International
Sheshi “Skënderbej” 8, Tiranë, Shqipëri.

Organizimi

Kjo Konferencë Ndërkombëtare e Shëndetit Publik është organizuar nga Instituti i Shëndetit Publik në Tiranë nën kujdesin e Ministrisë së Shëndetësisë.

Udhëzime për abstraktin

Abstraktet do të konsiderohen për prezantim orale ose poster. Prezantimet orale do të jenë 10 minuta, me 5 minuta kohë për diskutim gjatë seancës prej 90 minutash. Individët duhet të regjistrohen për konferencën, në mënyrë që të paraqesin abstraktin.
Për sa i përket temës kryesore të konferencës abstraktet nuk janë të kufizuara: janë të mirëpritura temat e tjera lidhur me Shëndetin Publik dhe shërbimet shëndetësore.

Të gjitha abstraktet duhet të dorëzohen me e-mail në: AMJ@ishp.gov.al

Afati i fundit për dorëzimin e abstrakteve: 22 mars 2013.

Aplikantët do të njoftohen për pranimin abstrakteve të tyre në datën 12 prill 2013.

Autorët duhet të regjistrohen në konferencë në mënyrë që të paraqesin abstraktet e tyre. Nëse nuk regjistrohen deri në datën 12 prill 2013, abstrakti (nëse pranohet) do të hiqet nga libri i abstrakteve dhe programi i konferencës. Regjistrimi i konferencës hapet më 4 mars 2013. Tarifa e regjistrimit është 5 000 Lekë (për pjesëmarrësit shqiptarë) dhe 100 Euro (për pjesëmarrësit ndërkombëtare).

Për t’u regjistruar, ju lutem kontaktoni me sekretariatin e konferencës: Rudina.Baboci@ishp.gov.al

Udhëzime të përgjithshme

• Një autor mund të jetë autor i parë (autori prezantues) për paraqitjen e vetëm një abstrakti. Qenia si bashkautor nuk do të merret në konsideratë.
• Abstrakti duhet të ketë maksimumi 250 fjalë.
• Lejohen grafikët, tabelat, hartat, por duhet të vendosen në fund të tekstit.
• Autorët duhet të tregojnë nëse prezantimi do jetë respektivisht si zgjedhje e parë dhe e dytë: prezantim oral ose prezantim posteri.
• Titulli i abstraktit: duhet të jetë i shkurtër, pa shkurtime ose akronime. Kur është e mundur duhet të përmenden vendndodhja gjeografike dhe datat e studimit.
• Paraqitja e autorit: emri i autorit prezantues duhet të jetë i plotë (emër mbiemër).
• Bashkautorët: nëse ka më shumë se një autor në listë, ju lutem përdorni numërimet 1, 2, 3.

Struktura e abstraktit

Autorët duhet të përdorin udhëzimet e mëposhtme për të strukturuar abstraktin e tyre:
• Qëllimi: duhet të jepet sfondi shkencor dhe racional i studimit si dhe rëndësia e shëndetit publik për temëne marrë në studim. Autorët duhet të përshkruajnë rëndësinë e studimit, hulumtimit dhe objektivat e studimit.
• Metodat: duhet të përshkruajnë dizenjimin e studimit, mjediset (komunitete, klinika, spitale), pjesëmarrësit në studim, ndërhyrjet analitike dhe/ose teknike dhe masat e marra.
• Rezultatet: duhet të paraqiten gjetjet kryesore sasiore dhe cilësore, të shoqëruara sipas rastit me intervalet e besimit ose nivelet e sinjifikancave të testeve statistikore. Gjetjet, e studimit, si “negative” ashtu edhe “pozitive” paraqesin interes. Megjithatë, autorët duhet të raportojnë vetëm ato rezultate që lidhen me përfundimin e tyre.
• Përfundimet: Autorët duhet të japin vetëm ato përfundime që janë mbështetur drejtpërdrejt nga të dhënat. Autorët duhet të raportojnë veprimet zbatuese që duhen të merren në fushën e shëndetit publik. Aq sa është e mundur, autorët duhet të nxjerrin në pah ndikimin e magnitudës së shëndetit publik në punën e tyre kërkimore.

Procedura e vlerësimit

Të gjitha abstraktet e dorëzuara do të miratohen dhe rishikohen nga Komiteti Shkencor në bazë të kritereve të mëposhtme:

• Risia dhe rëndësia e punës kërkimore
• Metodologjia
• Implikimet për hulumtime dhe praktika në fushën e shëndetit publik.

Dita Botërore e Shëndetit – 7 Prill 2013

Përditësuar në

DSC_5207

Në datën 7 prill në kuadër të ditës botërore të Shëndetit, Ministria e Shëndetësisë në
bashkëpunim me Institutin e Shëndetit Publik zhvilluan një aktivitet sensibilizues te
kodrat e liqenit në Tiranë.

Tema e këtij viti, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë është përcaktuar
parandalimi dhe kontrolli i tensionit arterial apo ”presionit të gjakut” me qëllim
sensibilizimin e popullatës si dhe të gjithë ofruesve të shërbimeve shëndetësore, për
rëndësinë dhe mundësitë reale që ekzistojnë për parandalimin e Hipertensionit arterial
dhe pasojave që lidhen me të.
Objektivi i kësaj dite ishte dhënia e informacionit lidhur me rëndësinë e kontrollit të
tensionit arterial, shpërndarja e mesazheve informuese për identifikimin e faktorëve
kryesorë të riskut si dhe rëndësinë e adoptimit të sjelljeve të shëndetëshme.

Në këtë aktivitet morën pjesë pjesë Ministri i Shëndetësisë Prof.Dr.Halim Kosova,
drejtori i Institutit të Shëndetit Publik Prof.Dr.Enver Roshi, specialistë të Ministrisë së
Shëndetësisë dhe Institutit të Shëndetit Publik si dhe studentë të Fakultetit të
Mjekësisë. Në fjalën e tij Z. Enver Roshi theksoi se hipertensioni arterial mund të
parandalohet dhe kontrollohet përmes një stili jete të shëndetshëm i cili përfshin;
konsumin e reduktuar të kripës, dietës së balancuar, aktivitetit fizik të rregullt,
shmangies së duhanpirjes si dhe mos abuzimit me alkoolin.
Sipas zotit Roshi sëmundjet kardiovaskulare nuk janë më një fatalitet. Sëmundjet
kronike mund të reduktohen duke shpëtuar me miliona jetë nëpërmjet reduktimit të
faktorëve të riskut, zbulimit të hershëm të tyre dhe mjekimit në kohë. Shkaqet kryesore
janë të njohura dhe nëse ato eleminohen, të paktën 80% e sëmundjeve kardiovaskulare,
iktuset, diabetit tip 2 dhe 40% e vdekjeve nga kanceret është e mundur të
parandalohen.

Në rang botëror, hipertensioni arterial prek më shumë se 1 në 3 adultë të moshës mbi
25 vjeç, duke përbërë në këtë mënyrë kontribuesin kryesor të patologjive kardiake dhe
aksidenteve cerebrale të cilat përbëjnë shkaqet kryesore të vdekjeve të parakohshme
dhe paaftësisë.
Në vendin tonë, vlerësohet që të paktën 46% e adultëve kanë vlera të tensionit arterial
mbi normalen si dhe sëmundjet kardiovaskulare përbëjnë rreth 59% të vdekjeve në
popullatën shqiptare. Gjatë 20 viteve të fundit vërehet një rritje prej rreth 25% të
sëmundjeve kardiovaskulare. Një pjesë e rëndësishme e kësaj rritje shkaktohet prej
ndryshimeve demografike, rritjes së moshës mesatare të popullatës, por vërehet
gjithashtu edhe një rritje nga shkaqe të tjera, kryesisht nga ndryshimi i stilit të jetesës.

Gjatë kësaj dite përveç shpërndarjes së materialeve informative u kryen falas edhe
matje tensioni për të gjithë personat e pranishëm. Aktiviteti u mbështet nga mediat
kryesore në vend të cilat përcollën informacionin e nevojshëm sensibilizues për
publikun.

3 raste me Grip A(H7N9) me dy vdekje ne Kine

Përditësuar në

The national authorities of China have notified WHO on 31 March 2013 of A(H7N9) avian flu infections in humans.

Three human cases of A(H7N9) infections were laboratory confirmed on 29 March by China CDC. Laboratory testing for seasonal A(H1N1), A(H3N2) influenza, A (H1N1)pdm09, A(H5N1) as well as novel coronavirus has been negative. Sequence results of the A(H7N9) have shown that all internal genes are of avian origin.

All three cases presented with respiratory tract infection with progression to severe pneumonia with breathing difficulties. The first two cases are from Shanghai. A 87 year old male, with disease onset on 19 February who died on 4 March and a 27 year old male, with onset of symptoms on 27 February, who died on 10 March. The second case is a market pork vendor. The third case is a female, 35 years of age, from Anhui. She developed symptoms on 15 March is currently in hospital care and in critical condition. She has a history of contact with poultry.

To date no epidemiological link between the cases has been identified. An investigation including follow up of contacts is ongoing. So far it is known that 2 family members of one of the cases from Shanghai had developed severe pneumonia prior to onset of the disease of the case. No further cases have been identified among the 88 identified contacts under follow up.

The Chinese government is responding to the event and has taken the following actions and measures:
- Enhanced surveillance
- Reinforced case management and treatment
- Epidemiological investigation and close contact tracing
- Laboratory strengthening
- Training of health care professionals and issuing of guidelines
- Risk communication

This is the first time that A(H7N9) has caused serious disease in humans. At this point in time there has been no evidence of onward human to human transmission among contacts. The possible family cluster is under investigation. The three confirmed cases are coming from 2 provinces that are close.

It is very important to further investigate the extend of the outbreak, the source of infection, the mode of transmission, best clinical treatment, necessary prevention and control measures and to be vigilant to be able to identify additional cases should they appear.

WHO is in contact with the national authorities and is following closely the event and will communicate important updates as they become available.

 

© World Health Organization 2007, All rights reserved

 

22 Mars 2013 – Dita Botërore e Ujit

Përditësuar në

18 – 24 mars 2013 JAVA E SIGURISË SË UJIT TË PIJSHËM
Iniciativa për shpalljen e ditës botërore të ujit është mbështetur nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara, e cila me anë të një vendimi shpalli datën 22  mars 2005 si dita që deklaron dhe fillimin e Dekadës Ndërkombëtare 2005 – 2015 për veprim, me temë “Uji për Jetën”. Shqipëria e njeh deklaratën e Kombeve të Bashkuara, i mbështet qëllimet e Kombeve të Bashkuara dhe objektivin e tyre të përgjithshëm “Ujë për të Gjithë”.

Qëllimi i javës së sigurisë së ujit të pijshëm për strukturat e Shëndetit Publik është të promovojë dhe të ndërgjegjësoje ruajtjen e vlerave të ujit të pijshëm dhe konsumin e sigurt për ruajtjen e shëndetit human.

Si u vendos Dita Botërore e Ujit?
Në 22 dhjetor 1992, Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara vendosi që 22
marsin e çdo viti ta deklarojë si Ditën Botërore të Ujit, konform Axhendës 21 të konferëncës së Kombeve të Bashkuara për Mjedisin dhe Zhvillimin. Në këtë ditë ftohen shtete të ndryshme për të kontribuar në nivel lokal (kombëtar) me qëllim konkretizimin e aktiviteteve në lidhje me informimin publik, inicimin e tryezave të rrumbullakëta, organizimin e seminareve dhe ekspozimeve në lidhje me ruajtjen dhe zhvillimin e burimeve ujore si edhe diskutimin e fazave të rekomandimeve që shtrohen në Axhendën 21 në nivel lokal. Në mbështetje të kësaj iniciative u hartua rezoluta e adoptuar nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara, e cila me anë të një vendimi shpalli datën 22 mars 2005 si dita që deklaron dhe fillimin e Dekadës Ndërkombëtare 2005 – 2015 për veprim, me temë “Uji për Jetën”. Shqipëria e njeh deklaratën e Kombeve të Bashkuara, i mbështet qëllimet e Kombeve të Bashkuara dhe objektivin e tyre të përgjithshëm “Ujë për të Gjithë”.

Cilat janë vlerat e ujit në shëndetin tonë?
Sasia e ujit në trupin e njeriut varion nga 55 për qind deri në 78 për qind ujë në varësi të madhësisë së trupit. Si rregull pranohet se 2/3 e trupit përbëhet nga uji, i cili  komponenti kryesor i trupit të njeriut. A e dini se indet dhe organet e tuaja janë bërë kryesisht nga uji? Le të shikojmë më tej:

  • o Muskuli përbëhet nga 75% ujë;
  • o Truri përbëhet nga 90 % ujë; 2
  • o Kocka përbëhet nga 22 % ujë;
  • o Gjaku përbëhet nga 83% ujë.

Funksionet e ujit në trupin e njeriut janë me rëndësi jetike. Sepse uji:

  • o Transporton lëndët ushqyese dhe oksigjenin në qeliza;
  • o Ndihmon në proçesin e metabolizmit;
  • o Mbron organizimin tonë jetësor;
  • o Ndihmon organet tona për të absorbuar ushqyes të mire;
  • o Rregullon temperaturën e trupit;
  • o Heq helmet;
  • o Mbron dhe lagështon artikulacionet tona.

Cilat janë efektet e dëmshme dhe simptomat e dehidrimit?

Në rast se trupi ynë dehidratohet, atëherë do të kemi:

  • o Lodhje;
  • o Migrenë;
  • o Kapsllëk;
  • o Dhimbje të muskujve;
  • o Tension jo të rregullt të gjakut;
  • o Probleme në veshka;
  • o Tharje të lëkurës;
  • o Në rast se trupi arrin të dehidratohet në masën 20%, atëherë mund të ndodhë risku i vdekjes.

Sa ujë duhet të pijmë në ditë për të shmangur dehidratimin?

Një qasje e përbashkët është që duhet të konsumohen 8 gota ujë në ditë, por a është kjo kjo e mjaftueshme?

  • o Rekomandohet që gratë mesatarisht duhet të konsumojnë 2.2 litra ujë në ditë,
    ndërsa meshkujt 3 litra ujë në ditë.
  • o Gratë shtatzëna duhet të konsumojnë 2.5 litra ujë në ditë dhe ato që kanë fëmijë
    në gji: 2.5 – 3 litra ujë.

Gjithsesi sasia ditore e konsumit të ujit ndryshon në varësi të disa faktorëvë që janë: aktiviteti fizik, kushtet shëndetësore, temperature e mjedisit, mosha, etj.

  • o Në rast se kryejmë aktivitet fizik, atëherë trupi ynë ka nevojë për më shumë ujë.
    Mirë është që për cdo një orë aktivitet fizik të konsumohet 0.5 – 1 litër ujë. 3
    Gjithashtu, para se të kryejmë aktivitet fizik, duhet që 30 minuta përpara të
    konsumojmë 1-2 gota ujë.
  • o Në rast se qëndrojmë në mjedise me temperature të larta, atëhere sasia që humbet
    me djersën duhet të zevëndësohet me ujë, dhe për këtë është mirë të konsumojmë
    0.5 litra ujë.
  • o Personat që janë mbipeshë duhet të konsumojnë për cdo 10 kg të mbipeshës 1
    gotë ujë më shumë se personat normalë.
  • o Të moshuarit duhen të konsumojnë rregullisht ujë.

Cilat janë sëmundjet me origjinë hidrike?

Sëmundjet kryesore janë:

  • • Diarreja;
  • • Kolera;
  • • Hepatit i A;
  • • Shistozomiaza
  • • Etj.

Çfarë mund të ndodhë me shëndetin tonë nëse në ujin e pijshëm ka ndonjë element kimik, i cili nuk është sipas normave të lejuara higjieno-sanitare?

  • • Nga sasia e pakët e fluorit në ujin e pijshëm – Kariesi dentar
    • Nga sasia e tepërt e fluorit në ujin e pijshëm – Fluoroza endemike
    • Nga sasia e tepërt e kalciumit dhe niveli i lartë i fortësisë së përgjithshme të ujit – Kalkuloza renale dhe bilare
    • Nga sasia e tepërt e hekurit në ujë – Hemakromatoza
    • Prania e niveleve të larta të nitrateve në ujin e pijshëm – Met’hemoglobinemia
    • Gusha endemike (nga mungesa e jodit në formacionet tokësore dhe si rezultat edhe në ujin e pijshëm)

Probleme serioze për shëndetin tonë janë edhe ndotja e burimeve ujore nga kimikatet
toksike, ku mund të përmendim:

  • • Pesticidet,
  • • Metalet e rënda,
  • • Hidrokarburet policiklike aromatike (PAH), etj.

Çfarë uji duhet konsumuar?

  • o Gjithmonë duhet konsumuar ujë i sigurt dhe higjienikisht i pastër për shëndetin.
  • o Ujë i sigurt dhe higjienikisht i pastër është uji që plotëson normat higjieno-
    sanitare të miratuara nga Ministria e Shëndetësisë.
  • o Për çdo shqetësim shëndetësor që mund të vijë nga konsumi i ujit ju mund t’i
    drejtoheni mjekut të familjes.
  • o Informacione mbi cilësinë e ujit në zonën tuaj, ju mund t’i merrni pranë drejtorisë
    së shëndetit publik të rrethit ku jetoni

International Public Health Conference, Tirana, Albania, 6-7 May 2013

Përditësuar në

Dear colleagues,

It is my pleasure to invite you to the upcoming international Public Health Conference themed: “Public health challenges related to non-communicable diseases” that will be held in Tirana, Albania, on 6-7 May 2013.
This international Public Health Conference is organized by the Institute of Public Health in Tirane under the auspices of the Albanian Ministry of Health and the support of Prime Minister,Prof Dr Sali Berisha.
The aim of the Conference is to contribute to the improvement of public health in Albania and the neighboring countries by offering a means for exchanging information and a platform for debate to researchers, policy makers, and practitioners in the field of public health and health services research, as well as public health training and education in Albania and in the region.
In conference is foreseen to participate more than or around 200 public health professional from Albania and international experts in public health
Please find as attachment the Conference agenda.
We appreciate too much your supports and collaboration given to Institute of Public Health and wider.
We are looking forward to hearing form you soon.
My best regards

Yours sincerely,

Prof. Dr. Enver Roshi

for more information, please download the full article: here.

Dita botërore e luftës kundër kancerit

Përditësuar në

Kanceri është një term i përgjithshëm për një grup të madh të sëmundjeve, ka më shumë se 100 lloje të kancereve. Kanceri njihet edhe me terma të tjerë si tumore malinje dhe neoplazma. Kanceri është rritja e pakontrolluar e qelizave dhe përhapja e tyre,përtej kufijve të tyre të zakonshme, të cilat pastaj mund të pushtojnë pjesë të tjera të trupit dhe të përhapen në organe të tjera nëpërmjet sistemeve të qarkullimit të gjakut dhe limfatike. Kanceri mund të prekë pothuajse çdo pjesë të trupit.
Kanceri i prek të gjithë, të rinj dhe të vjetër, të pasur dhe të varfër, burra, gra dhe fëmijë, dhe paraqet një barrë të madhe për pacientët, familjet dhe shoqëritë.

Fakte nga bota

  • Kanceri është një nga shkaqet kryesore të vdekjes në botë, sidomos në vendet në zhvillim.
  • Kanceri është një shkak kryesor i vdekjes në mbarë botën dhe llogariten rreth 7.6 milion vdekje apo rreth 13% e të gjitha vdekjeve për vitin 2008.
  • Në mbarë botën,llojet kryesore apo më të zakonshme të kancerit që vrasin njerëzit janë: kanceri i mushkërive, stomakut, mëlçisë, i zorrës së trashë,i gjirit dhe kanceri i qafës së mitrës.
  • Llojet më të shpeshta të kancerit ndryshojnë midis burrave dhe grave.
  • Në shumë vende në zhvillim, kanceri i qafës së mitrës është kanceri më i zakonshëm.
  • Rreth 70% e të gjitha vdekjeve nga kanceri ndodhin në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme. Vdekjet nga kanceri në mbarë botën janë parashikuar të vazhdojnë të rriten në mbi 13.1milion në vitin 2030.
  • Rreth 30% e vdekjeve nga kanceri ndodhin për shkak të rreziqeve kryesore të mënyrës së jetesës dhe sjelljes,si: mbipesha e obeziteti,konsumimi i pakët i frutave e perimeve, mungesa e aktivitetit fizik, përdorimi i duhanit, përdorimi i tepruar i alkoolit.
  • Përdorimi i duhanit është faktori më i rëndësishëm i rrezikut për shkaktimin e kancerit; shkakton 22% të vdekjeve në tërësi nga kanceri dhe 71% të vdekjeve nga kanceri i mushkërive.
  • Një e pesta e të gjithë kancereve në mbarë botën janë të shkaktuara nga një infeksion kronik, për shembull virusi i papillomës njerëzore (HPV) shkakton kancerin e qafës së mitrës dhe virusi i hepatitit B (HBV) shkakton kancerin e mëlçisë.Kanceri i shkaktuar nga infeksione virale të tilla si virusi i hepatitit B e C dhe virusi i papillomës njerëzore janë përgjegjës për deri në 20% të vdekjeve nga kanceri në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme.
  • Rreth 70% e të gjitha vdekjeve nga kanceri në vitin 2008 kanë ndodhur në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme. Vdekjet nga kanceri në mbarë botën mendohet se do të vazhdojnë të rriten, dhe vlerësohet se në vitin 2030 do të ketë 13.1milionvdekje.

Fakte nga vendi ynë

  • Në vendin tonë, si në shumë vende të tjera të botës, kanceri vazhdon të jetë një problem i shëndetit publik.
  • Kemi afërsisht 3500 raste të reja të kancerit çdo vit,sipas rregjistrit të Qëndrës Spitalore Universitare “Nënë Tereza”, por duhet theksuar se në vendin tonë kanceri kapet në faza të avancuara.
  • Sipas INSTAT:Vdekjet nga Tumoret zënë vëndin e dytë në strukturën e vdekshmërisë së përgjithshme me 16%, dhe format më të shpeshta janë tumoret malinj të aparatit tretës, të frymëmarrjes dhe urogjenitale.
  • Gjithashtu 87.8% e vdekjeve nga tumoret janë mbi moshën 50 vjeç.
  • Tumoret malinj të aparatit tretës janë 2 herë më shumë tek meshkujt se tek femrat dhe zënë 32% të vdekshmërisë mbrenda grupit të tumoreve.
  • Tumoret malinj të aparatit të frymëmarrjes janë 4 herë më shumë tek meshkujt se tek femrat.
  • Tumoret malinj të gjirit janë 4 herë më shumë tek femrat se tek meshkujt.
  • Tumoret malinj të organeve urogjenitale janë 1.6 herë më shumë tek meshkujt se tek femrat.
  • Vdekjet nga tumoret në fshat zënë 46% .

Faktorët risk
Faktorët kryesorë të rrezikut që kontribuojnë në zhvillimin e kancerit në mbarë botën janë:

  • Përdorimi i duhanit;
  • Përdorimi i alkoolit;
  • Dietat jo të shëndetëshme;
  • Pasiviteti fizik.
  • Infeksionet kronike nga hepatiti B (HBV), hepatiti C (HCV virus) dhe disa lloje të Virusit të Papillomës Humane (HPV) janë faktorët kryesorë të rrezikut për kancerin në vendet me të ardhura ulëta dhe të mesme.
  • Faktorët gjenetik të një personi janë faktorë rreziku;
  • Disa agjentë të jashtëm,si Karcinogjenët fizikë,( rrezatimi ultraviolet dhe jonizues);Karcinogjenët kimike,( azbesti, përbërësit e tymit të duhanit, aflatoxin, dhe arseniku; Karcinogjenët biologjikë, si infeksionet nga viruset, baktere ose parazitëve të caktuar.
  • Moshimi është një tjetër faktor themelor për zhvillimin e kancerit.Incidenca e kancerit rritet me rritjen e moshës, probabilisht për shkak të shtimit të rreziqeve për rritjen e kancereve të caktuara që rriten me moshën.

Ndryshimet dhe shmangia e faktorëve të rrezikut

  • Më shumë se 30% e vdekjeve nga kanceri mund të parandalohen duke ndryshuar apo shmangur faktorët kryesorë të rrezikut, duke përfshirë: Përdorimin e duhanit;Të qënit mbipeshë apo obez;Dietat jo të shëndetëshme dhe konsumin e ulët me fruta dhe perime; Mungesën e aktivitetit fizik;Përdorimin e alkoolit;Infeksionin -HPV seksualisht të transmetueshëm; Ndotjen urbane të ajrit;Tymi brenda shtëpisë nga përdorimi shtëpiak i lëndëve djegëse të ngurta.
  • Barra e kancerit mund të reduktohet duke rritur njohuritë mbi shkaqet e kancerit, si dhe ndërhyrjet për të parandaluar dhe për të menaxhuar këtë sëmundje që është gjithëpërfshirëse. Kanceri mund të reduktohet dhe kontrollohet nga zbatimi i strategjive të bazuara në prova për parandalimin e kancerit, zbulimin e hershëm të tij dhe menaxhimin e pacientëve me kancer. Shumë kancere kanë një shans të lartë të shërimit, nëse zbulohen herët dhe të trajtohen në mënyrën e duhur.

Kostua ekonomike e kancerit në mbarë botën është vleëwsuar 485 bilion dollarë në vit dhe mendohet se do të rritet.

Strategji parandaluese ndaj kancerit janë:

  • shmangia sa më shumë e faktorëve të rrezikut të listuar më sipër;
  • vaksinimi kundër virusit papilloma të njeriut (HPV),
  • virusit të hepatitit B (HBV);mbajtja nën kontroll e rreziqeve profesionale si dhe reduktimi i ekspozimin ndaj rrezeve të diellit.

Zbulimi i hershëm i kancerit mund të reduktojë vdekshmërinë nga kanceri.
Për zbulimin e hershëm dy janë komponentet kryesore:

1.Diagnoza e hershme.Informimi mbi shenjat e hershme dhe simptomat (për disa lloje të kancerit si kanceri i qafës së mitrës,të gjirit, kolorektal dhe gojës) në mënyrë që të diagnostikohen dhe trajtohen herët, para se sëmundja të avancojë.

2.Depistimi .Ekzaminimi është përcaktuar si aplikimi sistematik i një testi në një popullsi asimptomatike. Ai synon për të identifikuar individë me anomalitë për kancer të veçantë ose anomali para-kanceroze dhe i referohen ata menjëherë për diagnozë dhe trajtim.
Shembuj të metodave ekzaminuese janë:

Inspektim vizual me acid acetik (VIA) për kancerin e qafës së mitrës për vendet me të ardhura të ulta;
PAP testi për kancerin e qafës së mitrës në vendet me të ardhura të mesme dhe të larta;
Ekzaminimi klinik i gjirit nga profesionistë të shëndetit
Mamografia për kancerin e gjirit në vendet me të ardhura të larta.

Dita Botërore kundër Kancerit është një nismë e Unionit Ndërkombëtar për Kontrollin e Kancerit(UICC),e mbështetur nga Organizata Botërore e Shëndetësisë dhe Agjensia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerit (IARC) dhe synohet për të ndihmuar e shpëtuar miliona vdekje të parandalueshme çdo vit duke rritur ndërgjegjësimin dhe edukimin në lidhje me kancerin, dhe të ushtrohet presion mbi qeveritë dhe individët në mbarë botën për të ndërmarrë veprime kundër sëmundjes.
Dita Botërore e kancerit zhvillohet çdo vit më 4 shkurt dhe është nisma e vetme, ku e gjithë bota mund të bashkohet së bashku në luftën kundër epidemisë globale të kancerit me fokuse të ndryshme çdo vit.

Fokusi i Ditës Botërore kundër Kancerit për vitin 2013, është zgjedhur objektivi i 5 i Deklaratës Botërore të Kancerit për të larguar mitet dhe keqkuptimet e dëmshme rreth kancerit, është zgjedhur mesazhi “Kanceri – A e dini se?”.

“Kanceri – A e dini se?”

Miti 1: Kanceri është vetëm një çështje e shëndetit
E vërteta:Kanceri nuk është vetëm një çështje e shëndetit. Ai implikon dhe ka pasoja sociale, ekonomike,në zhvillim dhe në të drejtat e njeriut. Kanceri sjell varfëri,impakt negativ në familje dhe komunitet.

Miti 2: Kanceri është një sëmundje e vendeve të pasura, të moshuara dhe të zhvilluara
E vërteta: Kanceri nuk diskriminon. Kanceri është një epidemi globale, prek të gjitha moshat, të gjitha grupet sociala e sjell një barrë joproporcionale e tëpamatshme për vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme,psh 50% e kancereve ndodhin në moshat nën 65 vjeç. Këtyre vendeve gjithashtu ju mungon ndihma e nevojshme për lehtësimin e dhimbjeve për pacientët me kancer.

Miti 3: Kanceri është një dënim me vdekje
E vërteta : Shumë kancere që janë konsideruar dikur një dënim me vdekje tani mund të parandalohen apo shërohen dhe për shumë njerëz kanceri i tyre tani mund të trajtohet në mënyrë efektive,psh nëpërmjet vaksinimit

Miti 4: Kanceri është fati im
E vërteta: Me strategji të duhura dhe të drejta më shumë se një në çdo tre kancere mund të parandalohen.Nëse merren masa ndaj faktorëve risk psh ndaj duhanit 30% e kancereve mund të parandalohen .

Për më shumë informacion kërkoni në adresat e mëposhtëme:

Përgatiti:
Jeta Lakrori
Departamenti i Promocionit

14 Mars 2013 – Dita Boterore e Veshkave

Përditësuar në

Veshkat janë organe sa të komplikuara aq edhe të mahnitshme. Ato kanë role të shumta biologjike, si:

  • rregullojnë ekuilibrin e ujit në trup dhe përbërësve të tjerë kimikë në gjak si:
  • sodiumi, potasi, fosfori dhe kalciumi;
  • eliminojnë një sërë toksinash nga trupi ynë;
  • prodhojnë disa hormone, p.sh. reninën që ndikon në presionin arterial,
  • nxisin prodhimin e qelizave të kuqe në palcën e kockave dhe
  • marrin pjesë në prodhimin e formës aktive të vitaminës D.

Sëmundjet kronike të veshkave po bëhen çdo ditë e më shumë një problem i shëndetit  publik në mbarë botën dhe shoqërohen me sëmundshmëri dhe vdekshmëri të lartë. Gjithashtu ato janë problem social dhe ekonomik për të sëmurët, familjet e tyre dhe gjithë shoqërinë.

Nga se preken më shpesh veshkat?
Veshkat preken nga një shumëllojshmëri sëmundjesh dhe çrregullimesh të saj. Në  shumicën e sëmundjeve të veshkave, sulmohen njësitë e filtrimit të veshkave (nefronet) dhe dëmtojnë aftësinë e tyre për të eliminuar mbeturinat dhe lëngjet e tepërta. Nuk ka asnjë shkak të vetëm të sëmundjes kronike të veshkave. Disa forma të sëmundjes mund të jenë të trashëguara, ndërsa të tjerat janë të fituara.

Sëmundjet më të shpeshta të veshkave janë:
Kalkuloza renale është termi që përdoret në rast të pranisë së gurëve në sistemin urinar. Madhësia dhe përbërja e tyre është e ndryshme dhe mund të shkaktojnë dhimbje të forta. Meshkujt janë më shpesh të prekur se femrat. Infeksionet e traktit urinar shkaktohen nga prania e shtuar e bakterieve në urinë. Infeksionet janë më të shpeshta te femrat sesa te meshkujt. Glomerolunefriti,një grup i sëmundjeve që shkaktojnë inflamacion dhe dëme në njësitë e filtrimit të veshkave Insuficienca renale zhvillohet kur veshkat nuk janë më të afta të rregullojnë balancën e ujit dhe përbërësve të tjerë kimikë në gjak. Insuficienca renale, është e formës akute (fillim i menjëhershëm dhe humbje e përkohshme e funksionit të veshkave) dhe mund të jetë pasojë e traumave, hemorragjive, përdorimit të disa medikamenteve, gjendjeve skeptike etj dhe forma kronike e Insuficiencës renale e cila , është një ulje graduale e funksionit të veshkave në vite. Keqformime të lindura, që ndodhin tek një fëmijë që zhvillohet në mitrën e nënës së tij. Për shembull, mund të ndodhë një ngushtim që parandalon rrjedhjen normale të urinës ,kjo shkakton infeksione dhe mund të dëmtojë veshkat. Dëmtimet e veshkave nga diabeti i sheqerit dhe tensioni i lartë i gjakut
Shkaku i sëmundjeve të veshkave, shpesh mbetet i panjohur, por SK e veshkave e cila sot po bëhet problem i shëndetit publik ka disa kushte apo gjendje që ndikojnë në zhvillimin e saj dhe janë të gjitha kushtet apo gjendjet e mësipërme, si Diabeti i sheqerit dhe tensioni i lartë në gjak,Glomerulonefriti, Sëmundjet e trashëguara, si sëmundja e veshkave polikistike,Keqformime të lindura, Lupusi dhe sëmundje të tjera që ndikojnë në sistemin imunitar të trupit, Pengesat e shkaktuara nga probleme si gurët në veshka, tumoret apo një gjëndër zgjeruar prostatës tek burrat dhe infeksionet urinare të përsëritura.

Disa fakte

Në botë më shumë se 10% e popullsisë së rritur apo 1 në 10 persona, ka ndonjë formë të dëmtimit të veshkave 90% e atyre që vuajnë nga SK e veshkave mbeten të paidentifikuar Shkaku i sëmundjeve të veshkave, shpesh, mbetet i panjohur Diabeti i sheqerit dhe tensioni i lartë në gjak janë në shkaktarët kryesorë të SKV Sëmundja e zemrës është shkaku kryesor i vdekjes për të gjithë njerëzit me sëmundje kronike të veshkave.Çdo vit miliona vetë vdesin para kohe nga sëmundjet kardiovaskulare të lidhura me sëmundjet kronike të veshkave, vdekjet nga sëmundjet kardiovaskulare janë 8 herë më të larta tek pacientët me sëmundje kronike të veshkave.

Zbulimi i hershëm mund të ndihmojë parandalimin e progresionit të sëmundjes së
veshkave në SK të veshkave. Tre teste të thjeshta mund të zbulojë SK të veshkave, kontrolli i tensionit të gjakut, gjetja e albuminës në urinë dhe matja e kreatininës në serum.
Rritja e sasisë se proteinave në urinë është një tregues se SK e veshkave është e pranishme SK e veshkave kanë kosto të konsiderueshme për kujdesin shëndetësor SK e veshkave nuk janë të shërueshme dhe pacienti do të ketë nevojë për përkujdesje për pjesën tjetër të jetës së tij. Në vendin tonë çdo vit kemi rreth 400 raste të reja me sëmundje kronike të veshkave.

Sipas shoqatës shqiptare të nefrollogjisë shkaktarë të SK të veshkave janë, glomerulonefriti (24.4%), infeksione të traktit urinar(31%), nefropatia diabetike, kalkuloza renale, HTA, etj. Sëmundjet kronike të veshkave jo vetëm vazhdojnë të rriten në mbarë botën, por edhe po shfaqen në faza mjaft të avancuara. Ato janë cilësuar vrasës të heshtur, mbasi dëmtimi i veshkave ndodh në mënyrë të ngadalshme dhe të fshehtë për një periudhë të gjatë kohore, prej muajsh apo vitesh, çka sjell një diagnostikim të
vonshëm të tyre dhe dëmtime të rënda të veshkave; që më pas kërkojnë terapi zëvendësuese të funksionit të tyre apo të vetë veshkave si dializa apo transplanti. Pacientët që trajtohen vetëm me hemodializë në vendin tonë kanë ardhur në rritje,psh nga 46 pacientë ne vitin 2006 në 404 pacientë në vitin 2010,me dializë peritoneale janë 51 pacientë që trajtohen për vitin 2010,; ndërsa pacientë që ndiqen nga Spitali Universitar “Nënë Tereza”,me transplant renal për vitin 2010 është 153 pacientë.

Në vendin tonë kemi keqformime të lindura në rreth 2-3% të foshnjëve të lindura. SK e veshkave mund të ndodhë tek kushdo, por më të rrezikuar janë:

  • Personat mbi 50 vjeç
  • Pacientët që vuajnë nga diabeti
  • Pacientët që vuajnë me tension të lartë të gjakut
  • Njerëzit me një histori familjare të sëmundjeve të veshkave
  • Njerëzit me sëmundje kardiovaskulare
  • Njerëzit me mbipeshë apo të dhjamosur
  • Duhanpirësit.

Shenjat e SK të veshkave:

Fillimi i sëmundjes shpesh mund të jetë i heshtur dhe pa shenja të dukshme për pacientin të cilat ai i konsideron si pjesë të normalitetit të tij të përditshëm. Ndër shqetësimet më të shpeshta që paraqesin të sëmurët me sëmundje të veshkave mund të përmendim: Ndryshime të urinimit si: urinim të shpeshtë (mbi 4-5 herë në ditë), me dhimbje ose djegie, me ngjyrë të kuqe apo të errët, ndryshim të sasisë së urinimit etj.Shfaqje e edemave (ënjtjeve) në: këmbë, duar apo fytyrë .Shqetësime të tjera janë: lodhja, të përziera, të vjella, vështirësi në frymëmarrje, dhimbje mesi.

Për parandalimin e sëmundjeve të veshkave duhet të mbani parasysh disa këshilla
të cilat njihen si 7 rregullat e arta:

1. Bëni rregullisht aktivitet fizik. Marrja me aktivitet fizik në mënyrë të moderruar të paktën 30 minuta në ditë në pesë ditë të javës. Aktiviteti fizik zhvillohet duke ecur me ritëm mesatar, vrapuar, duke lëvizur me biçikletë, etj.. Aktiviteti fizik është i  rëndësishëm për funksionin e veshkave, pasi përmirëson funksionin e muskujve, ul tensionin e gjakut, kolesterolin në gjak, mban një peshë të shëndetshme të trupit dhe përmirëson gjumin.

2. Kontrolloni rregullisht nivelin e sheqerit në gjak. Gjysma e njerëzve që vuajnë nga sëmundja e sheqerit zhvillojnë dëmtime të veshkave. Pacientet diabetikë duhet të bëjnë një kontroll të rregullt të albuminurisë, të paktën një herë në gjashtë muaj, të mbajnë në normë shifrat e glicemisë dhe të kenë kujdes me dietën.

3. Masni rregullisht tensionin e gjakut. Pak njerës e dinë se tensioni i lartë i gjakut është një shkaktar i zakonshëm i dëmtimit të veshkave. Pacientët me tension të lartë të gjakut, duhet të mbajnë nën kontroll shifrat e tensionit, të kenë kujdes me dietën dhe aktivitetin fizik, pasi të gjitha këto ngadalësojnë progresionin drejt sëmundjes renale kronike.

4. Ushqehuni shendetshëm dhe mbani peshën nën kontroll. Ngrënia e shëndetëshme parandalon diabetin, sëmundjet e zemrës dhe faktorë të tjerë të lidhur me sëmundjet kronike të veshkave. Çdo ditë përdorni 5 porcione fruta e zarzavate, 5 porcione drithra, pini jo më pak se 1,5 litra ujë dhe reduktoni marrjen e kripës. Rekomandohet konsumi i jo më shumë se 5-6 gram kripë në ditë, rreth një lugë çaji dhe të shmanget konsumi i ushqimeve të kriposura/përmbajnë shumë kripë.

5. Shmangni pirjen e duhanit. Nikotina dëmton muret e brendshme të enëve të gjakut dhe lejon yndyrnat dhe pllakëzat e gjakut që të ngjiten tek to; duke ngadalësuar rrjedhjen e gjakut në veshka dhe dëmtimin e funksionimit të tyre. Duhanpirja rrit rrezikun për kancer të veshkave me 50%.

6. Shmangni përdorimi e ilaçeve pa konsultën e mjekut. Shumë pacientë, sidomos të moshuarit, bëhen të sëmurë me sëmundje kronike të veshkave pasi përdorin pa kriter apo me shumicë ilaçe anti-inflamatore për të qetësuar dhimbje të ndryshme.

7. Bëni ekzaminime, nëse jeni në rrezik për sëmundje të veshkave, apo keni një ose më shumë faktorë të lartë të rrezikut.

A e dini se

  • Çdo minutë, përmes arterieve të veshkave, hyn në veshka rreth një litër gjak,apo një e pesta e tërë gjakut që pompohet nga zemra. Pasi pastrohet gjaku kthehet përsëri në trup.
  • Çdo ditë veshkat tuaja kontrollojnë me kujdes sasinë e kripës dhe të ujit në trupin tuaj në mënyrë që tensioni juaj i gjakut te mbetet i njëjtë.
  • Veshkat prodhojnë hormonin e reninës që rregullon tensionin dhe volumin e gjakut
  • Veshkat prodhojnë hormonin e eritropoetinës që stimulon palcën e kockave për të prodhuar rruazat e kuqe të gjakut
  • Veshkat aktivizojnë vitaminën D,e cila është e rëndësishme për të pasur kocka të shëndcetëshme.

14 mars 2013 që shënon Ditën Botërore të Veshkave – është një ditë e veprimit global e organizuar bashkërisht nga Shoqata Ndërkombëtare e Nefrologjsë (ISN) dhe Federata Ndërkombëtare e Fondacioneve të veshkave (IFKF).

Tema për Ditën Botërore të Veshkave për vitin 2013 është:
STOP dëmtimit akut të veshkave! Zbuloni sesi të mbroni veshkat tuaja!
Në vitet e fundit komuniteti global i veshkave shpreh nevojën urgjente për të rritur ndërgjegjësimin për dëmtimin akut të veshkave apo insuficiencën renale akut (IRA) në profesionistët e shërbimit shëndetësor, por shprehin edhe domosdoshmërinë për një fushatë ndërgjegjësimi të publikut për të çmitizuar këtë gjendje të rrezikshme dhe për ti bërë të njohur publikut se”sulmi në veshka”është i ngjashëm me sulmin në zemër dhe goditjen në tru.

Mënyra më e mirë për të parandaluar një sëmundjet e veshkave është, duke bërë një kontroll, të paktën një herë në vit: masni tensionin e gjakut ,kryeni një analizë urine dhe matjen e kreatininës në serum.

Për më shumë informacion mbi sëmundjet e veshkave kërkoni në adresat e mëposhtëme:

  • www.theisn.org
  • www.ifkf.org
  • www.kidney.org
  • www.worldkidneyday.org
  • www.kidneyalliance.org

Përgatiti:
Jeta LAKRORI
Departamenti i Promocionit

Nivelet e aktivitetit të influencës…

Përditësuar në

Nivelet e aktivitetit të influencës në vendet në rajonin Europian të OBSH-së janë heterogjene, me aktivitetin e shpërndarë kryesisht në pjesët perëndimore dhe veriore të Rajonit dhe me asnjë rast apo me raste sporadike në pjesën lindore, por me një rritje graduale në përgjithësi. Influenca A(H1N1)pdm09, A(H3N2) dhe tipi B i viruseve vazhdon të qarkullojë, por proporcioni i A(H1N1)pdm09 krahasuar me A(H1N1)pdm09 është duke u rritur. Numri i shtrimeve të raportuara për shkak të infeksioneve të rënda akute (SARI) mbetet i qëndrueshëm, me 8% e rasteve të lidhura me identifikimin e influencës.