DITA BOTËRORE E SPOK
18 NËNTOR 2026 |
Dita Botërore e SPOK-ut (Sëmundjes Pulmonare Obstruktive Kronike)

Diagnostikimi dhe trajtimi i hershëm ndihmon për të patur
një jetë më të mirë.
Dita Botërore e SPOK-ut (Sëmundjes Pulmonare Obstruktive Kronike) ka si qëllim të rrisë
ndërgjegjësimin, diagnostikimin e hershëm dhe përmirësimin e kujdesit ndaj pacientëve.
Mesazhi kryesor i fushatës së vitit 2026 është: “SPOK-u duhet të diagnostikohet më herët, sepse
trajtimi në kohën e duhur mund të ngadalësojë përparimin e sëmundjes, të pakësojë simptomat
dhe të përmirësojë cilësinë e jetës”.

1. Çfarë është SPOK-u?

SPOK-u është një sëmundje kronike e mushkërive, e karakterizuar nga kufizimi i vazhdueshëm i
rrjedhës së ajrit në rrugët e frymëmarrjes.
Ai përfshin kryesisht dy forma klinike:
 Bronkitin kronik.
 Emfizemën pulmonare.
Sëmundja shkakton vështirësi në frymëmarrje, kollë kronike, prodhim të sekrecioneve dhe ulje të
kapacitetit fizik.
SPOK-u është sëmundje e parandalueshme dhe e trajtueshme. Megjithëse nuk ka një kurë që e
zhduk plotësisht, diagnostikimi dhe trajtimi i përshtatshëm mund të përmirësojnë ndjeshëm jetën
e pacientit.

2. Faktorët e rrezikut

Faktorët kryesorë përfshijnë:
1. Duhanpirjen aktive dhe pasive.
2. Ndotjen e ajrit në mjediset e jashtme.
3. Ndotjen e ajrit brenda banesave, përfshirë djegien e lëndëve të ngurta.
4. Ekspozimin profesional ndaj pluhurave, gazeve dhe substancave kimike.
5. Infeksionet e përsëritura respiratore.
6. Faktorët që ndikojnë në zhvillimin e mushkërive gjatë jetës së hershme.
Një mesazh i rëndësishëm:
SPOK-u nuk prek vetëm duhanpirësit. Ai mund të shfaqet edhe te persona që nuk kanë pirë
kurrë duhan.

3. Shenjat dhe simptomat kryesore

Simptomat që duhet të krijojnë dyshimin për SPOK janë:
 Vështirësi në frymëmarrje, fillimisht gjatë aktivitetit fizik.
 Kollë e vazhdueshme.
 Prodhim i sekrecioneve (gëlbazës).
 Fishkëllima gjatë frymëmarrjes.
 Ndjesi shtrëngimi në kraharor.
 Lodhje dhe ulje e tolerancës ndaj aktivitetit fizik.
 Infeksione respiratore të shpeshta.
Kujdes: Simptomat mund të zhvillohen gradualisht dhe pacientët shpesh i konsiderojnë ato si
pjesë normale të plakjes. Kjo është një nga arsyet e diagnostikimit të vonuar.
4. Diagnostikimi i hershëm – roli i spirometrisë

Spirometria është ekzaminimi kryesor për konfirmimin e diagnozës së SPOK-ut.

Ajo mat:
 FEV1 – vëllimin e ajrit të nxjerrë në sekondën e parë.
 FVC – kapacitetin vital të sforcuar.
 Raportin FEV1/FVC.
Sipas GOLD, diagnoza e SPOK-ut konfirmohet në kontekstin e duhur klinik kur raporti
FEV1/FVC pas përdorimit të bronkodilatatorit është:
FEV1/FVC < 0.70
Kriteri spirometrik për konfirmimin e obstruksionit të vazhdueshëm të rrjedhës së ajrit.
Spirometria duhet të kryhet dhe interpretohet nga personel i trajnuar, duke marrë parasysh
simptomat dhe historinë e ekspozimit ndaj faktorëve të rrezikut.
Mesazhi për profesionistët shëndetësorë: Mos prisni që pacienti të zhvillojë simptoma të rënda
për të zbuluar SPOK-un. Identifikoni personat në rrezik dhe vlerësoni nevojën për spirometri.
5. Menaxhimi dhe trajtimi i SPOK-ut

Menaxhimi i SPOK-ut duhet të jetë individual dhe të përfshijë ndërhyrje farmakologjike dhe
jofarmakologjike.
A. Ndërprerja e duhanpirjes
 Është ndërhyrja më e rëndësishme për reduktimin e ekspozimit ndaj një faktori madhor
rreziku.
 Këshillimi dhe mbështetja për lënien e duhanit.
 Shmangia e “duhanit pasiv”.
B. Trajtimi farmakologjik
 Bronkodilatatorët me veprim të shkurtër ose të gjatë, sipas nevojës dhe vlerësimit klinik.
 Kombinimet LABA/LAMA për shumë pacientë që kanë nevojë për trajtim mirëmbajtës.
 Kortikosteroidet inhalatore në pacientë të përzgjedhur, sipas karakteristikave klinike,
përfshirë eozinofilet dhe historinë e acarimeve.
 Kontrolli i teknikës së përdorimit të inhalatorëve dhe aderencës ndaj terapisë.
C. Trajtimi jofarmakologjik
 Rehabilitimi pulmonar.

 Aktiviteti fizik i përshtatur me gjendjen e pacientit.
 Ushqyerja e ekuilibruar.
 Vaksinimi sipas rekomandimeve.
 Edukimi i pacientit dhe familjarëve.
 Oksigjenoterapia afatgjatë vetëm kur plotësohen kriteret përkatëse.
6. Parandalimi
Parandalimi përfshin:
 Marrjen korrekte të mjekimit.
 Ndërprerjen e duhanit.
 Shmangien e ndotjes dhe irrituesve respiratorë.
 Njohjen e hershme të shenjave të përkeqësimit.
Përkeqësimi i rëndë i frymëmarrjes, konfuzioni ose shenjat e mungesës së oksigjenit kërkojnë
vlerësim urgjent mjekësor.
7. Mesazhet kryesore
Diagnostiko më herët – Trajto në kohë – Jeto më mirë.
Identifikimi i hershëm i personave në rrezik.
Përdorimi i spirometrisë për diagnostikim.
Trajtimi i individualizuar dhe ndjekja e vazhdueshme.
Lënia e duhanit dhe reduktimi i ekspozimeve.
Përmirësimi i cilësisë së jetës së pacientëve.

8. Rekomandime për sistemin shëndetësor dhe profesionistët

 Rritje e aksesit në spirometri.
 Trajnim i personelit shëndetësor në diagnostikimin e sëmundjeve respiratore.
 Përmirësim i kapaciteteve diagnostikuese në kujdesin parësor.
 Ndërgjegjësim i popullatës për faktorët e rrezikut.
 Përmirësim i aksesit në trajtim dhe rehabilitim pulmonar.

 Bashkëpunim ndërmjet mjekëve të familjes, pneumologëve dhe institucioneve
shëndetësore.

9. Mesazh për publikun: Çfarë duhet të bëjë çdo qytetar?
Nëse jeni mbi 40 vjeç dhe keni një ose disa nga simptomat e mëposhtme:
 Kollë të vazhdueshme;
 Gëlbazë të shpeshtë;
 Vështirësi në frymëmarrje;
 Histori duhanpirjeje ose ekspozimi ndaj pluhurave dhe ndotjes.
Konsultohuni me mjekun dhe diskutoni mundësinë e kryerjes së spirometrisë.
Mos e konsideroni vështirësinë në frymëmarrje si një pasojë normale të moshës!
Mushkëri të shëndetshme, jetë më e mirë!
SPOK-u është një sfidë e rëndësishme për shëndetin publik, por diagnostikimi i hershëm, trajtimi
i përshtatshëm dhe parandalimi mund të ndryshojnë ndjeshëm ecurinë e sëmundjes.
Vijimësisht kolla kronike meriton vëmendje. Çdo vështirësi në frymëmarrje meriton vlerësim.
Çdo pacient meriton diagnostikim dhe kujdes në kohën e duhur.