BEGIN:VCALENDAR
VERSION:2.0
PRODID:-//Instituti i Shëndetit Publik - ECPv4.6.14.1//NONSGML v1.0//EN
CALSCALE:GREGORIAN
METHOD:PUBLISH
X-WR-CALNAME:Instituti i Shëndetit Publik
X-ORIGINAL-URL:https://www.ishp.gov.al
X-WR-CALDESC:Events for Instituti i Shëndetit Publik
BEGIN:VEVENT
DTSTART;TZID=UTC+2:20161001T080000
DTEND;TZID=UTC+2:20161031T170000
DTSTAMP:20260606T091405
CREATED:20161026T201540Z
LAST-MODIFIED:20161026T201632Z
UID:3303-1475301600-1477929600@www.ishp.gov.al
SUMMARY:Muaji i ndërgjegjësimit për kancerin e gjirit
DESCRIPTION:  \nMuaji i ndërgjegjësimit për kancerin e gjirit  \nTETOR  2016 \n  \nTetori\, në të gjithë botën është muaji i ndërgjegjësimit për zbulimin e hershëm të kancerit të gjirit \nQëllimi i këtij organizimi është të shpërndajë informacionin për shëndetin e gjirit\, dhe të rrisë ndërgjegjësimin për parandalimin dhe zbulimin e hershëm të kancerit të gjirit te gratë dhe vajzat në të gjithë botën. \nDisa pyetje dhe përgjigje mbi kancerin e gjirit \nÇfarë është kanceri i gjirit? \nKanceri i gjirit është një sëmundje në të cilën qelizat e gjirit rriten jashtë kontrollit. Ai mund të fillojë në pjesë të ndryshme të gjirit dhe mund të përhapet jashtë gjirit nëpërmjet enëve të gjakut dhe enëve limfatike\, pra duke dhënë metastaza në pjesë të tjera të trupit.  \nTë dy sekset\, si gratë ashtu edhe burrat mund të preken nga kanceri i gjirit\, edhe pse ky kancer është shumë më i zakonshëm te gratë. Disa gra janë në rrezik më të lartë për kancerin e gjirit sesa disa të tjera për shkak të historisë së tyre mjekësore\, personale\, familjare\, ose për shkak të ndryshimeve të caktuara gjenetike. \nSa është i përhapur kanceri i gjirit? \nKanceri i gjirit është ndër llojet e kancerit më të shpeshta që prekin gratë kudo në botë. Në disa vende vdekshmëria nga kanceri i gjirit është e lartë mbasi shumica e grave me kancer gjiri diagnostikohen në faza të vonshme\, kryesisht për shkak të mungesës së ndërgjegjësimit në zbulimin e hershëm të tij si dhe barrierave ndaj shërbimeve shëndetësore. \nAshtu si në nivel global edhe në Shqipëri kanceri i gjirit është kanceri që haset më shpesh te femrat-në krye të listës së incidencës dhe vdekshmërisë nga kanceri\, krahasuar me llojet e tjera të kancerit te gratë. Mosha më e prekur është ajo mbi 50 vjeç\, por vihet re një tendencë e prekjes nga kanceri i gjirit edhe i moshave më të reja. Të dhënat tregojnë për një rritje të numrit të rasteve gjatë viteve të fundit\, fenomen ky që vërehet edhe në shumicën e vendeve në zhvillim. \nÇdo vit\, në Qendrën Spitalore Universitare Tiranë\, hasen mesatarisht rreth 350 raste të reja me kancer gjiri\, me një prirje të lehtë rritjeje dhe me një kulm prej 443 rastesh në vitin 2013. Për vitin 2015 vlerësohen të jenë mbi 4600 raste gjithësej (të reja dhe të vjetra) me kancer gjiri. Numri i përgjithshëm i ndërhyrjeve kirurgjikale\, një tjetër tregues i shpeshtësisë së sëmundjes së kancerit të gjirit\, arriti për herë të parë në vitin 2014 vlerën 502 operacione. \nDiametri i kancerit të gjirit në momentin e diagnozës është një tregues tjetër i rëndësishëm i lidhur me kapjen herët të këtij kanceri. Kombinimi i faktorëve epidemiologjik\, rritja e informimit dhe ndërgjegjësimit të popullatës dhe përmirësimi i kapacitetit të shërbimeve\, duket të kenë pasur një efekt relativisht pozitiv në uljen e numrit të kancereve të diagnostikuarë shumë vonë. Përmirësimi në kapjen e tij në kohën e duhur ka pakësuar rastet e kancerit të gjirit të lëna shumë pas dore dhe të identifikuara në madhësinë mbi 5 cm. Megjithatë\, shumë raste me kancer gjiri paraqiten në faza të avancuara kur trajtimi bëhet shumë i vështirë dhe në disa raste i pamundur. \nShërbimi i depistimit/kontrollit nëpërmjet mamografisë stacionare ofrohet në shumicën e spitaleve rajonale të vendit. Gjithashtu\, dy njësi të mamografisë së lëvizëshme kanë filluar të ofrojnë shërbimet e tyre falas gjatë vitit 2015 dhe 2016\, për zonat ku nuk ka mamografi stacionare\, duke përmirësuar aksesin në shërbimin e kapjes së hershme të kancerit të gjirit\, për gratë e qyteteve të vogla dhe fshatrave. \nCilat gra janë të rrezikura për kancerin e gjirit? \nDisa nga faktorët që e bëjnë një grua më të rrezikuar për tu prekur nga kanceri i gjirit janë: \nMosha – rreziku për kancerin e gjirit rritet me rritjen e moshës; shumica e kancereve të gjirit diagnostikohen pas moshës 50 vjeç\, por nga kanceri i gjirit mund të preken edhe moshat e reja. \nNdryshimet në disa gjene – deri 10% e kancereve të gjirit janë si rezultat i një defekti gjenetik. \nFillimi i hershëm i menstruacioneve/periodave-femrat që u fillojnë menstruacionet para moshës 12 vjeç\, janë më të rrezikuara për kancer gjiri. \nShtatzënitë në moshë të madhe ose moslindja e fëmijëve-femrat që kanë patur shtatzëninë e parë pas moshës 30 vjeç apo ato që nuk kanë pasur asnjë shtatzëni\, kanë rrezik më të lartë për kancerin e gjirit. \nFillimi i menopauzës pas moshës 55 vjeç-menopauza e vonshme rrit ekspozimin e femrës ndaj hormoneve për një periudhë më të gjatë kohore\, duke rritur kështu rrezikun për kancer gjiri. \nMungesa e aktivitetit fizik-Gjithmonë e më tepër janë duke u shtuar faktet që dëshmojnë se aktiviteti fizik sistematik dhe i moderuar ul rrezikun për kancer gjiri. \nTë qenit mbipeshë apo obeze pas menopauzës-gratë mbas menopauzës të cilat janë mbipeshë apo obeze\, kanë një rrezik më të lartë për kancer gjiri sesa ato me peshë normale. \nIndi i gjirit i ngjeshur/i dendur – Gjinjtë e dendur kanë më shumë ind lidhës se ind dhjamor\, që ndonjëherë bën të vështirë kapjen herët të tumoreve në mamografi.  \nHistoritë personale me kancer gjiri-gratë që kanë pasur kancer gjiri kanë më shumë gjasa për t’u prekur përsëri nga kanceri i gjirit. Një grua me kancer në njërin gji ka rrezik 3-4 herë më të lartë për kancer në gjirin tjetër apo në një pjesë tjetër të të njëjtit gji. \nHistoritë personale me disa sëmundje gjiri jokanceroze-disa sëmundje të gjirit jokanceroze janë të lidhura me një rrezik më të lartë për kancer gjiri. \nHistoritë familjare me kancer gjiri – rreziku i një gruaje për kancer gjiri është më i lartë nëse ka patur nënën\, motrën\, vajzën (të afërm të shkallës së parë) ose anëtarë të tjerë të familjes nga nëna ose babai\, të cilët kanë pasur kancer gjiri.  \nTrajtimet e mëparshme me rrezatim-gratë që kanë patur terapi rrezatimi në kraharor ose gji (si trajtimi Hodgkin) para moshës 30 vjeç\, kanë rrezik më të lartë për kancer gjiri. \nAlkoolpirja-studimet tregojnë se rreziku i një gruaje për kancerin e gjirit rritet në proporcion me sasinë e alkoolit që ajo pi. \nPirja e duhanit\, ekspozimi ndaj kimikateve që shkaktojnë kancer\, puna natën\, të cilët janë faktorë që gjithashtu mund të rrisin rrezikun e kancerit të gjirit.   \n  \nNëse një grua ka faktorë rreziku për kancer gjiri\, duhet të flasë me mjekun lidhur me mënyrat që mund të ulin rrezikun\, si dhe kontrollet që duhen bërë. \nCilat janë shenjat e kancerit në gji? \nDisa shenja që mund të jenë tregues të kancerit të gjirit janë: \n\nNjë gjëndër apo një kokërr në gji ose nën sqetull. Shumë faktorë mund të shkaktojnë gjëndra në gjoks duke përfshirë edhe kancerin\, por jo çdo gjëndër në gji është kancer. Shumë gjëndra në gji shkaktohen nga gjendje të tjera mjekësore si p.sh. kistet e gjirit. \nTrashje ose ënjtje e një pjese të gjirit.\n\n\nNdryshime të lëkurës së gjirit-skuqje\, plagë apo dëmtime të tjera të lëkurës së gjirit\n\n\nSkuqje\, çarje apo trashje e lëkurës përreth thithit të gjirit\, gropëzim i thithit të gjirit\nRrjedhje nga gjiri përveç qumështit të gjirit\, duke përfshirë edhe gjakun.\nÇdo ndryshim në madhësinë apo formën e gjirit. \nDhimbje në gji.\nFryrje apo ënjtje e krahut nga njëra anë. Disa herë kanceri i gjirit mund të përhapet edhe në gjëndrat limfatike nën krah dhe të shkaktojë fryrje apo ënjtje të tij.\nÇdo ndryshim tjetër i pazakontë në gji.\n\n  \nNdryshimet në gji jo detyrimisht do të thonë se një femër ka kancer gjiri. Megjithatë\, nëse një femër ka simptomat e mësipërme duhet të shkojë menjëherë te mjeku të kontrollohet. \nSi zbulohet kanceri i gjirit \nEkzistojnë disa mënyra kontrolli për gjirin si; vetëkontrolli mujor i gjirit\, ekzaminimi klinik i gjirit nga një personel shëndetësor dhe mamografia. \n\n Vetëkontrolli mujor i gjirit-Vetëkontrolli mujor i gjirit është një veprim shumë i thjeshtë që çdo femër mund ta bëjë; me lëvizje rrotulluese me dorë kontrollohen me rradhë gjinjtë. Me dorën e majtë kontrollohet gjiri i djathtë\, dhe anasjelltas\, deri në pjesën e sipërme të kraharorit dhe sqetullat. Duke kontrolluar gjinjtë rregullisht\, një femër mëson sesi është pamja normale e tyre dhe kështu ajo mund të vërejë menjëherë ndonjë gjë të pazakontë në gji dhe të shkojë te mjeku. Mjaft raste të kancerit të gjirit janë zbuluar nga vetë gratë. Vetëkontrolli i gjirit rekomandohet të bëhet 1 herë në muaj që nga mosha 20 vjeç. Periudha më e përshtatshme është disa ditë mbas menstruacioneve.\n\nNjë femër duhet ta kthejë në zakon kontrollin mujor të gjirit. \n\n Ekzaminimi klinik i gjirit-Ekzaminim klinik i gjirit është një vizitë e gjirit e kryer nga një personel mjekësor i trajnuar dhe rekomandohet të bëhet 1 herë në vit ose së paku çdo 2 vjet.\n\n\n Mamografia-Mamografia është një lloj radiografie e gjirit e cila kap kancerin e gjirit në faza shumë të hershme\, përpara shfaqjes së shenjave. Mamografia mund të kryhet në çdo kohë\, por do të ishte më e përshtatshme që të zgjidhej momenti kur gjinjtë nuk janë të fryrë apo të dhimbshëm si p.sh. 3-4 ditë mbas menstruacioneve. Nuk duhet ndonjë parapërgatitje e veçantë për të bërë mamografinë. Kur gratë shkojnë për mamografi\, është mirë të veshin bluza me fund ose pantallon\, në mënyrë që të lehtësojnë procedurat e ekzaminimit të gjirit. Rezultati i mamografisë zakonisht merret mbas disa javësh.\n\nPër gratë që kanë kryer mamografi më parë\, këshillohet të kenë filmat e tyre me vete për t’i lejuar mjekut të bëjë krahasimin. Nëse mamografia është normale\, duhet vazhduar bërja e saj sipas intervaleve kohore të rekomanduara. Nëse mamografia është e parregullt nuk do të thotë gjithmonë se ka kancer. Për këtë duhet të bëhet mamografi apo teste shtesë\, si dhe kontrolli nga një specialist i gjirit.  \nBisedoni me mjekun për të mësuar se cila metodë kontrolli është më e drejtë për ju\, dhe kur duhet ta bëni atë. \nRekomandime mbi moshën\, rrezikun dhe shpeshtësinë e depistimit për kancerin e gjirit\n\nGratë që nuk kanë asnjë faktor rreziku\, kanë një rrezik mesatar për të zhvilluar kancer gjiri. Atyre u rekomandohet:\n\nNëse janë 20-40 vjeç \n\nEkzaminim klinik i gjirit te personeli mjekësor çdo tre vjet\nVetëkontroll mujor i gjirit\n\n                        Nëse janë 40-50 vjeç \n\nEkzaminim klinik te personeli mjekësor çdo vit\nVetëkontroll mujor i gjirit\n\n                        Nëse janë 50-70 vjeç. \n\nMamografi çdo 2 vjet\nEkzaminim klinik te personeli mjekësor çdo vit\nVetëkontroll mujor i gjirit\n\n\nGratë që kanë disa faktorë rreziku (si histori familjare apo personale\, probleme beninje të gjirit\, fillim të hershëm e mbarim të vonshëm të menstruacioneve\, moslindje ose lindje mbi moshën 30 vjeç\, obezitet\, ind gjiri të ngjeshur e ekspozim ndaj rrezatimit terapeutik) kanë një rrezik më të lartë se mesatarja për kancer gjiri. Atyre u rekomandohet:\n\n\nEkzaminim klinik i gjirit te personeli mjekësor çdo vit\nKonsultë me specialistin e gjirit\nMamografi (dhe EKO nëse është e nevojshme) çdo vit nga mosha 40 vjeç\nVetëkontroll mujor i gjirit\n\n\nGrave që kanë faktorë gjenetikë (janë bartëse të difektit BRCA1 apo BRCA 2)\, kancer gjiri te një familjar mashkull\, kancer gjiri dhe kancer vezoresh në të njëjtin person\, në dy ose më shumë familjarë të ngushtë u rekomandohet:\n\n\nEkzaminim klinik i gjirit çdo gjashtë muaj\nMamografi dhe/ose rezonancë magnetike çdo vit nga mosha 25 vjeç\nKonsultë me specialistin e gjirit dhe specialistin gjenetik\n\nSi trajtohet kanceri i gjirit \nKanceri i gjirit trajtohet në disa mënyra: ndërhyrje kirurgjike\, kimioterapia\, terapia hormonale\, terapia me rrezatim. Mënyra e trajtimit varet nga lloji i kancerit të gjirit dhe sa është i përhapur ai. Njerëzve me kancer të gjirit shpesh u duhet të marrin më shumë se një lloj të trajtimi.  \nPothuajse të gjitha mënyrat e trajtimit bashkëkohor ofrohen edhe në Shqipëri. \n
URL:https://www.ishp.gov.al/event/muaji-i-ndergjegjesimit-per-kancerin-e-gjirit-tetor-2016/
LOCATION:Adresa:\, Tirane\, Albania
ATTACH;FMTTYPE=image/jpeg:https://www.ishp.gov.al/wp-content/uploads/2016/10/poster2.jpg
END:VEVENT
BEGIN:VEVENT
DTSTART;TZID=UTC+2:20161018T080000
DTEND;TZID=UTC+2:20161031T170000
DTSTAMP:20260606T091405
CREATED:20161017T062453Z
LAST-MODIFIED:20161020T062535Z
UID:3298-1476770400-1477929600@www.ishp.gov.al
SUMMARY:18 Tetor 2016\, Dita Botërore Menopauzës
DESCRIPTION:18 Tetor 2016 \nDita Botërore Menopauzës \n  \nMesazhi i këtij viti për Ditën Botërore të Menopauzës është: \nKujdesuni për zemrën!\n \nKëtë vit\, fushata botërore e ndërgjegjësimit për menopauzën thekson rëndësinë e vlerësimit të faktorëve të rrezikut specifik te femrat\, dhe parandalimin e zhvillimit të sëmundjeve të zemrës dhe qarkullimit të gjakut gjatë periudhës së menopauzës. \nEdhe pse sëmundjet e zemrës dhe ato të qarkullimit të gjakut janë sëmundje që lidhen me moshimin\, ato fillojnë shumë më herët në jetë. Prandaj\, është e nevojshme që femrat të ndërgjegjësohen për rëndësinë e parandalimit të tyre qysh në moshë të re\, dhe të vazhdohet me këtë kujdes gjatë gjithë jetës. \nSëmundjet e zemrës janë ndër shkaqet e zakonshme të vdekjes për gratë mbi moshën 50 vjet. Mosha\, gjinia\, tensioni i gjakut dhe diabeti\, si dhe faktorë të jetesës të tillë si pirja e duhanit apo kontrolli i peshës\, mund të luajnë një rol të rëndësishëm në uljen e rrezikut\, dhe janë parashikues të rëndësishëm për sëmundjet e zemrës në të ardhmen. \nTensioni i lartë i gjakut është i vetmi faktor rreziku më i rëndësishëm dhe i trajtueshëm për sëmundjet e zemrës dhe goditjet në tru. Me menaxhimin dhe reduktimin e presionit të gjakut\, rreziku i goditjes në tru reduktohet me 30-40%\, rreziku i infarktit të miokardit reduktohet me 20-25%\, dhe dëmtimet e tjera të zemrës reduktohen me 50%. \n  \nKontrolli i rregullt për sëmundjet e zemrës pas menopauzës është shumë i rëndësishëm.  Periudha e menopauzës paraqet një mundësi ideale për të vlerësuar rrezikun nga sëmundjet e zemrës dhe ato të qarkullimit të gjakut\, si dhe për të planifikuar veprime në përputhje me këto rreziqe. Në këtë periudhë\, gratë duhet të shihen nga profesionistët e kujdesit shëndetësor parësor për t’u njohur me faktorët specifik të rrezikut te femrat\, të cilët mund të kontribuojnë në zhvillimin e mundshëm të sëmundjeve të zemrës dhe qarkullimit të gjakut. \n  \nËshtë e rëndësishme për të gjithë profesionistët e kujdesit shëndetësor që kanë të bëjnë me gratë në moshën e mesme dhe më tej\, të jenë në dijeni të këtyre faktorëve të rrezikut\, për të filluar masat specifike parandaluese femërore apo për t’i referuar te një specialist i sëmundjeve të zemrës dhe qarkullimit të gjakut. \n  \nPeriudha e menopauzës në jetën e një gruaje është një fazë e rëndësishme ku masat parandaluese mund të jenë më efektive në uljen e rrezikut dhe parandalimin e sëmundjeve të zemrës dhe qarkullimit të gjakut me ndërhyrjet e duhura. \n  \n10 këshilla kryesore për parandalimin e sëmundjeve të zemrës në menopauzë \n1.     Ndaloni pirjen e duhanit dhe shmangni duhanpirjen pasive. \n2.     Ulni konsumin e alkoolit dhe ndiqni limitet/normat e rekomanduara ditore. Konsumi i 1-2 pijeve standarde alkoolike në ditë mund të zvogëlojë rrezikun me 30%. Megjithatë\, marrja e tepruar e alkoolit rrit rrezikun e sëmundjeve të zemrës. \n3.     Kryeni aktivitet të rregullt fizik\, deri në 30 minuta në ditë\, së paku pesë herë në javë. \n4.     Përdorni një dietë të shëndetshme me yndyrna të ulura dhe të pasur me fibra përfshirë drithërat\, frutat e perimet\, si dhe reduktoni konsumin e sheqerit. Pesë racione të tilla në ditë zvogëlojnë rrezikun me rreth 25%. \n5.     Kontrolloni peshën trupore\, ulni mbipeshën apo obezitetin. \n6.     Konsideroni terapinë hormonale para menopauzës\, para moshës 60 vjeç\, jo vetëm për të ndihmuar në menaxhimin e shenjave të menopauzës por edhe për të ndihmuar në parandalimin e     sëmundjeve të zemrës. \n7.     Mbani në shifra normale tensionin e gjakut. Mbani të ulët presionin e gjakut në qoftë se është i lartë. \n8.     Ulni nivelin e kolesterolit. \n9.     Ulni stresin. \n10.    Kërkoni këshilla nga specialistët mjekësor.  Nëse do të donit më tepër informacion apo të diskutonit më tepër\, caktoni një vizitë me mjekun. \n
URL:https://www.ishp.gov.al/event/18-tetor-2016-dita-boterore-menopauzes/
LOCATION:Adresa:\, Tirane\, Albania
ATTACH;FMTTYPE=image/jpeg:https://www.ishp.gov.al/wp-content/uploads/2016/10/Fig-5.jpg
END:VEVENT
BEGIN:VEVENT
DTSTART;TZID=UTC+2:20161020T080000
DTEND;TZID=UTC+2:20161030T170000
DTSTAMP:20260606T091405
CREATED:20161027T091631Z
LAST-MODIFIED:20161027T091836Z
UID:3319-1476943200-1477843200@www.ishp.gov.al
SUMMARY:Java Ndërkombëtare për Parandalimin e Helmimit nga Plumbi (20-26 Tetor)
DESCRIPTION: \n  \n \n  \n
URL:https://www.ishp.gov.al/event/java-nderkombetare-per-parandalimin-e-helmimit-nga-plumbi-20-26-tetor/
LOCATION:Adresa:\, Tirane\, Albania
END:VEVENT
END:VCALENDAR