Funksionet e ISHP

• Qendra Kombëtare e Kërkimit/Studimit në Shëndetin Publik;
• Qendra Kombëtare e Trajnimit në Shëndet Publik;
• Qendra Kombëtare e Ekspertizës teknike në Shëndet Publik;
• Qendra Kombëtare e Referencës në Shëndet Publik;
• Qendra Kombëtare Operative në Shëndet Publik;
• Qendra Kombëtare e Kontrollit të Cilësisë dhe Sigurisë të Laboratorëve të Shëndetit Publik.
  

Aktiviteti studimor i ISHP
Arritjet kryesore dhe shënjestrat (targetet) në vazhdim

EPIDEMIOLOGJIA DHE KONTROLLI I SËMUNDJEVE INFEKTIVE

• Sistemi Madhor i Bazuar-në-Sëmundje i Survejancës të Sëmundjeve Infektive.
• Sistemi i Bazuar-në-Sindroma (Sistemi ALERT) i Survejancës të Sëmundjeve Infektive.
• Zbulimi në kohë i shpërthimeve epidemike, me synim kontrollin dhe parandalimin e tyre.
• Sistemi i Survejancës të PFA (Poliomielitit) i Bazuar-në-Rast.
• Sistemi i Survejancës të Fruthit/Rubeolës i Bazuar-në-Rast.
• Sistemi i Survejancës të Sindromit të Rubeolës Kongjenitale i Bazuar-në-Spital i Bazuar-në-Rast.
• Sistemi i Survejancës të Hepatiteve Virale i Bazuar-në-Spital i Bazuar-në-Rast.
• Sistemi i Survejancës të infeksioneve nga Haemophilus influenzae B i Bazuar-në-Spital i Bazuar-në-Rast.
• Shqipëria në situatën epidemiologjike (prej vitit 1997 e në vazhdim) të Poliomielitit të eliminuar si infeksion indigjen në popullatë, (liçensuar zyrtarisht nga OBSH në janar 2003).
• Shqipëria në fazën epidemiologjike të eliminimit të Fruthit dhe të Rubeolës, referuar targeteve përkatëse të OBSH për rajonin Europian.
• Mbajtja në vijueshmëri të pandërprerë e mbulesës vaksinore në nivelet >95% në shkallë kombëtare, shkallë rrethi, e sidomos në atë kapilare, për të gjitha sëmundjet e parandalueshme-me-vaksinim të kalendarit tonë të vaksinimit, të miratuar me ligj, (Programi Kombëtar EPI).
• Futja (viti 2005) e vaksines kundër parotitit epidemik (antigen përbërës i trivaksinës kundër fruthit-rubeolës-parotitit) në kalendarin tonë kombëtar të vaksinimit.
• Ngritja e Sistemit të Survejancës të HIV/AIDS dhe Infeksioneve Seksualisht të Transmetueshme (HIV/AIDS/IST).
• Ngritja dhe monitorimi i metodologjive diagnostike të standardizuara laboratorike (përfshirë këtu laboratoret private së bashku me ato të shëndetit publik) në të gjithë vendin.
• Rritja e shkallës së raportimit të rasteve të konfirmuara me laborator në sistemin e integruar të survejancës të sëmundjeve infektive.
• Rritja e bashkëpunimit teknik me të gjitha vendet e Ballkanit përsa i përket survejancës të sëmundjeve infektive, (target i iniciuar nga Shqipëria dhe i mbështetur nga OBSH në sistemin e targeteve përkatëse të Paktit të Stabilitetit).
• Rritja teknike e bashkëpunimeve bilaterale të çështjeve të ndryshme të epidemiologjisë dhe kontrollit të sëmundjeve infektive në çdo vend të Ballkanit.
• Sistemi i Survejances së Gripit A/H5N1 ne sfondin e pandemisë së pritshme të tij.
• Futja (viti 2008) e vaksinës kundër Haemophilus influenzae B në kalendarin tonë kombëtar të vaksinimit.
  

EPIDEMIOLOGJIA DHE KONTROLLI I SËMUNDJEVE KRONIKE JO-INFEKTIVE

• Rritja e shkallës së identifikimit dhe monitorimit të determinantëve risk të sëmundjeve kronike jo-infektive kryesore në popullatën shqiptare dhe përcaktimi i sasisë së ndërlidhjeve përkatëse shkak/pasojë, duke siguruar në këtë mënyrë hartëzimin epidemiologjik dhe duke performuar vetë-kontrollin dhe masat parandaluese.
• Organizimi i strategjive parandaluese afat-mesme dhe afat-gjata të sëmundjeve kryesore jo-infektive kronike, përmes ndërhyrjeve me bazë shkencore dhe arritjeve kontrolluese.
• Implementimi i strategjisë afat-mesme të përpiluar (2004-2008) mbi Reduktimin e Kërkesës për Drogë në Shqipëri.
• Rritja e mëtejshme e studimeve epidemiologjike në Shëndetin Familjar (shëndeti i nënës dhe fëmijës, shëndeti i moshës së tretë).
• Suport i parandalimit dytësor (depistimi apo skrining) në kuadrin e Kujdesit Shëndetësor Parësor:
  - Standarde / Protokolle,
  - Trajnime.
• Lehtësira shëndetësore të bazuara në survejancën epidemiologjike.
• Survejime ndërseksionale të popullatës:
  - Sëmundjet Kardiovaskulare,
  - Diabeti,
  - Shëndeti mendor,
  - të tjera sëmundje apo gjendje shëndetësore kronike (si hemoglobinopatitë, etj).
• Kanceri:
  - Regjistri i kancerit,
  - Kanceri i qafës së mitrës dhe kanceri i gjirit: parandalimi dytësor.
  

INFORMACIONI SHËNDETËSOR / INDIKATORËT E SHËNDETIT

• Data-base i të dhënave demografike, indikatorëve, dhe hartëzimi i mëtejshëm i tyre (programi GIS).
• Data-base i indikatorëve të shëndetit mjedisor dhe hartëzimi i mëtejshëm i tyre (programi GIS).
• Data-base i indikatorëve të shëndetit riprodhues (shëndeti i nënës dhe i fëmijes) dhe hartëzimi i mëtejshëm i tyre (programi GIS).
• Data-base i monitorimit të determinatëve risk të shëndetit mjedisor dhe të shëndetit në punë dhe hartëzimi i mëtejshëm i tyre (programi GIS).
• Data-base i monitorimit të determinantëve risk të sëmundjeve kryesore kronike jo-infektive dhe hartëzimi i mëtejshëm i tyre (programi GIS).
• Data-base i epidemiologjisë së nutricionit.
• Data-base i të gjithë indikatorëve shëndetësorë dhe problemeve ekonomike shëndetësore.
  

SHËNDETI RIPRODHUES

• Kujdesi shëndetësor/mjekësor pre-/peri-natal.
• Kontrolli i abortit.
• Kontrolli i defekteve në lindje (keqformimeve kongjenitale).
• Vdekshmëria dhe sëmundshmëria foshnjore (<1 vjeç).
• Vdekshmëria dhe sëmundshmëria fëmijënore (1-4 vjeç).
• Vdekshmëria dhe sëmundshmëria amësore.
• Planifikimi familjar.
  

MJEDISI DHE SHËNDETI (SHËNDETI MJEDISOR)

• Sektori i Ujit:
  - Monitorimi i cilësisë së ujit (ujërat sipërfaqësore, ujët e pijshëm, mbetjet, ujët për larje).
  - Monitorimi i efekteve të shkarkimeve industriale në shëndet dhe ndërhyrja në rastin e ndotjes aksidentale të ujit.
  - Zhvillimi dhe aplikimi i planeve të kontrollit të cilësisë së burimeve të ujit të pijshëm dhe evakuimi i ujit të ndotur.
• Sektori i Menaxhimit të Mbetjeve:
  - Inventarizimi dhe monitorimi i groposjeve.
  - Zhvillimi dhe aplikimi i planeve per menaxhimin e mbeturinave (dherat dhe mbetjet ndërtimore).
  - Monitorimi i efekteve të mbeturinave në shëndet.
• Sektori i Sigurisë Ushqimore:
  - Zhvillimi dhe aplikimi i planeve për verifikimin e furnizimit me ushqim.
• Sektori i Nutricionit (Ushqimit):
  - Zhvillimi dhe aplikimi i programeve kërkimore në zonat e ushqimit: makro- dhe mikro-nutrientët.
  - Monitorimi i të ushqyerit të popullatës.
• Sektori i Cilesisë së ajrit:
  - Zhvillimi dhe aplikimi i programeve për kontrollin e cilësisë së ajrit.
  - Inventarizimi i burimeve të emetimeve (instalimet industriale, trafiku, djegie e instalimeve).
  - Monitorimi i cilësisë së ajrit outdoor (ajri jashta mjediseve të mbyllura) dhe atij indoor (brenda mjediseve të mbyllura) dhe analizimi i efekteve në shëndetin e popullatës.
• Sektori i Shëndetit në Punë:
  - Monitorimi i gjendjes shëndetësore të punëtorëve dhe i vendeve të punës.
  - Zhvillimi dhe aplikimi i programeve kërkimore në zonat e shëndetit në punë.
  Të gjitha aktivitetet e lartpërmendura janë të bazuara në analizat dhe performancat përkatëse të laboratoreve të Departamentit të Mjedisit dhe Shëndetit:
• Sektori i laboratoreve:
  - laboratoret kimike: uji, ushqimi;
  - laboratoret e kimisë analitike (analizat në absorber atomik, gaz-kromatograf, etj.);
  - laboratoret mikrobiologjike: uji, ushqimi;
  - laboratori i toksikologjisë klinike;
  - laboratori klinik/biokimik;
  - laboratori i fizikës sanitare;
  - laboratori i ndotjes së ajrit.
• Ekspertiza Sanitare:
  - Propozimi i vlerave ligjore dhe strukturës.
  - Inventarizimi dhe vendosja e vlerës së ekspertëvë në nivel kombëtar.
  - Rekomandimet përkatëse të formuluara.
  - Përcaktimi i normave dhe rregullat e tyre për aplikim.
  

EDUKIMI DHE PROMOCIONI SHËNDETËSOR

• Përkrahja:
  - Të punuarit me mediat,
  - Të punuarit me politikë-bërësit.
• Trajnimi:
  - Profesionistët e shëndetit, etj.,
  - Mësuesit,
  - Komuniteti, liderët, grupet vulnerabël.
• Programimi shëndetësor, dizenjimi i strategjive parandaluese.
• Monitorimi dhe ndalimi i padrejtësive.
  

ZONAT PËRPARËSORE

• Duhani
• Aksidentet
• Medikamentet Psikoaktive
• Alkooli
• Rinia
• Mosha e tretë
• Shëndeti mendor
• Sëmundjet kronike specifike
• Sëmundjet infektive